Tiếp tục với "Mỗi tuần một từ"

Trước đây, khi còn là nghiên cứu sinh, tôi thích viết “Mỗi tuần một từ” trên trang blog này. Nghĩa là ngoài các bài ngẫu hứng viết để post lên đây chia sẻ với người có duyên, vào ngày thứ Hai, tôi viết một entry ngắn về một khái niệm, một hiện tượng, một phạm trù nào đó có tính chất như một bài học để tự nhắc nhở mình suy nghiệm về nó nhiều hơn trong tuần ấy, luôn tiện gởi gắm, chia sẻ một chút về nhận thức, quan điểm sống của mình đến những người thân quen có dịp ghé “ngôi nhà ảo” của mình. 

Sau đó, lượng công việc dồn lại, quỹ thời gian hụt đi, việc viết blog vốn được ưa thích và xem như một phương pháp trị liệu tinh thần khi sống xa quê dần thưa thớt. Thế là các entry thuộc mục “Mỗi tuần một từ” tự mất theo thời gian. Giã từ đời sống research scholar, về lại quê nhà cũng là lúc không thể tập trung viết gì được, tưởng chừng trang blog này không thể “sống” đến ngày nay chứ. Các đề tài khác còn không có, nói gì đến “Mỗi tuần một từ”. Tôi thường nói “cứ làm đến khi thấy vô lý thì dừng”, nên dạo gần đây, thấy cần phải cắt giảm thời lượng và năng lượng lâu nay dành cho những việc “vô lý” để dành phần ưu tiên cho blog như một sự tử tế với người bạn tốt duy nhất của mình (vì chưa từng làm tổn thương mình). Từ đây, mục “Mỗi tuần một từ” được tiếp nối. Nếu có duyên sự xa môi trường online trong hai ngày đầu tuần, thì tôi sẽ post bài trễ hơn; còn nếu hơn hai ngày, coi như “đặc cách” cho tuần đó vậy. Nói là vậy, nhưng trong điều kiện có thể, tôi sẽ cố gắng duy trì mục này, đơn giản vì thích.

Với từng entry trong “Mỗi tuần một từ”, tôi xem đây là cách nhắc mình những gì cần làm, cần điều chỉnh trong cuộc sống để có được chất lượng cuộc sống tốt nhất. Những giây phút đầu tiên của ngày đầu tiên trong tuần dành để tư duy, gõ ra, chiêm nghiệm và chia sẻ điều gì đó mang tính nhân văn và triết lý sống có một giá trị lay động tâm thức của tôi về vấn đề đang để tâm ấy rất nhiều. Tôi cảm nhận điều này và đây là cách nạp năng lượng để sống một tuần!

GIÀ: cỗ xe thân xác bắt đầu rệu...

Hôm nay, đọc được đoạn này hay và chí lý:

Trong tuổi già, người ta biết ơn sự nhiệm mầu của tạo hóa.  Có bộ máy nào, không phải là gang thép, bạch kim, mà chạy một mạch sáu bảy chục năm không ngưng nghỉ, mà vẫn còn hoạt động như quả tim, buồng phổi, trái thận, cái bao tử, não bộ.  Có hệ thống ống dẫn nào hoạt động sáu bảy chục năm mà chưa thay thế như các mạch máu của hệ thống tuần hoàn.  Thì dù có rò rỉ van tim, chất mỡ đọng nghẹt trong vài ba mạch máu, thì cũng là sự thường tình, và mừng là còn sống, còn sinh hoạt được.  Dù có phải liền liền đi vào cầu tiểu mỗi ngày nhiều lần, thì họ vẫn sung sướng là cái vòi xài mấy chục năm mà vẫn chỉ mới rò rỉ sơ sơ.  Mấy cái vòi nước trong nhà, bằng kim khí cứng, không rỉ sét, thế mà năm bảy năm đã phải thay rồi...

(Nguồn: http://www.viet-studies.info/TuoiGiaSungSuong.htm)

Thấu hiểu và chấp nhận sự thật không thể thay đổi này rồi thì có đau tim, đau lưng hay đau gì gì đó vẫn cảm thấy sung sướng khi cảm nhận, lắng nghe sự thay đổi của cỗ xe thân xác đang cọc cạch vì ốc vít rơ quá nhiều rồi!
 

Liên tưởng đến một bài kinh Đức Phật cảnh tỉnh mỗi người luôn nhớ đến cái già mà sống một đời đáng sống khi còn trẻ khỏe. Bài kinh thế này:

 Như vầy tôi nghe.

Một thời Thế Tôn trú ở Sāvatthi, tại Pub-bārāma, trong lâu đài của mẹ Migāra.

 Lúc bấy giờ, Thế Tôn, vào buổi chiều, từ chỗ độc cư đứng dậy, ngồi sưởi ấm lưng trong ánh nắng phương Tây.

 Rồi Tôn giả Ānanda đi đến Thế Tôn; sau khi đến, đảnh lễ Thế Tôn, với tay xoa bóp chân tay cho Thế Tôn, thưa rằng:

– Thật kinh hoàng thay, bạch Thế Tôn! Thật kỳ dị thay, bạch Thế Tôn! Bạch Thế Tôn, màu da Thế Tôn nay không còn thanh tịnh, trong sáng, tay chân rã rời (sithilāni), nhăn nheo, thân được thấy còm về phía trước, và các căn đang bị đổi khác, nhãn căn, nhĩ căn, tỷ căn, thiệt căn, thân căn.

– Sự thể là vậy, này Ānanda, tánh già nằm trong tuổi trẻ; tánh bệnh ở trong sức khỏe; tánh chết ở trong sự sống. Như vậy, màu da không còn thanh tịnh, trong sáng, tay chân rã rời, nhăn nheo, thân còm về phía trước, và các căn đang bị đổi khác, nhãn căn, nhĩ căn, tỷ căn, thiệt căn, thân căn.

Thế Tôn thuyết như vậy. Thiện Thệ nói như vậy xong, bậc Đạo Sư lại nói thêm:

– Bất hạnh thay tuổi già! Đáng sợ thay cuộc sống! Tuổi già làm phai nhạt sắc diện của màu da. Hình bóng trước khả ý, nay già đã phá tan! Ai sống được trăm tuổi, cuối cùng cũng phải chết, không bỏ sót ai, tất cả bị phá sập.

(Tương ưng bộ kinh, tập V: Thiên Đại phẩm, Chương V, Phẩm Về già)

 

Malala Yousafzai 2014 Nobel Peace Prize Speech

TÔN TRỌNG THEO TINH THẦN ĐẠO PHẬT (Kỳ 3)

1.    Tôn trọng chính  mình (kỳ 1)

2.    Tôn trọng chân lý (kỳ 2)

3.    Tôn trọng người khác

Tôn trọng người khác rất được đề cao trong giáo lý Đức Phật. Điều này được phản ánh rất nhiều trong kinh điển khi đề cập đến thái độ tôn trọng. Kinh điển mô tả chi tiết cung cách người cư sĩ tại gia thời Đức Phật thể hiện lòng tôn trọng đối với Ngài và tăng đoàn bằng nhiều cách khác nhau. Trong phần duyên khởi ở các bài kinh, cách thể hiện lòng tôn trọng Đức Phật và tăng đoàn một cách truyền thống nhất là khi người cư sĩ đến yết kiến Đức Phật, cung kính đảnh lễ, rồi ngồi xuống một bên, sau đó mới lễ phép bạch hỏi điều cần thưa hỏi.

Tăng chúng còn có những cách thể hiện lòng tôn kính chuẩn mực hơn đối với Đức Phật. Trong hội chúng, bao giờ cũng có một vị trí đặc biệt hơn được soạn sẵn dành cho Ngài và chư tăng bao giờ cũng cung kính, đảnh lễ và lắng lòng nghe những gì Ngài chỉ dạy. Sự tôn trong giữa các thành viên trong tăng đoàn với nhau cũng rất đặc biệt, khi chư tăng “sống hòa hợp hoan hỷ, không có luận tranh, sống như nước và sữa lẫn lộn, nhìn nhau với cặp mắt ái kính” (Tăng chi bộ kinh, chương III, phẩm X, kinh số 93; , chương III, phẩm XIII, kinh số 122; chương V, phẩm VI, kinh số 54; chương V, phẩm VIII, kinh số 78). Đối với những vị sống độc cư ở núi rừng, không ở trong các hội chúng đông đảo, không nhiều kinh nghiệm trong cuộc sống cộng đồng, Ngài Xá Lợi Phất, đệ tử lớn của Đức Phật, cũng nhắc nhở chư huynh đệ rằng “Này chư hiền, Tỷ-kheo sống ở rừng núi đến trú giữa chúng Tăng phải biết tôn trọng, cung kính các đồng phạm hạnh. Nếu không, có người sẽ quở trách, chê cười” (Kinh Gulissani, Trung bộ kinh, số 69).

TÂM TỪ LÀ THIỆN CHÍ

 (Bài này đã đăng trên nguyệt san Giác Ngộ số 224 - tháng 11/2014)
Nguyên tác:Thanissaro Bhikkhu

Người dịch: Hằng Như

Nguồn: http://www.accesstoinsight.org/lib/authors/thanissaro/metta_means_goodwill.html#F_termsOfUse

Tâm từ trong đạo Phật, một cách truyền thống, được hiểu là lòng thương yêu cao thượng, vô lượng và vô hạn đối với tất cả chúng sanh không phân biệt chủng loại, biên giới. Thế nhưng tỳ kheo Thanissaro có cách nhìn rộng hơn, đôi chỗ khác hơn cách hiểu truyền thống qua bài viết “Tâm từ là thiện chí” này. So những gì được trình bày trong bài viết với những lời dạy của đức Phật cũng như soi vào trong thực tế cuộc sống, tôi thấy những ý tưởng của thầy Thanissaro cũng khá chí lý và thú vị. Do vậy, tôi dịch ra tiếng Việt để chia sẻ với người có duyên.

Ajaan Fuang, thầy tôi, có lần thấy một con rắn chui vào và nằm im trong phòng Ngài không biết từ khi nào. Cứ mỗi lần bước vào phòng, Ngài thấy nó giấu mình trong một khe nhỏ dưới cái tủ trong phòng. Ngay cả khi Thầy tôi mở toang cửa phòng suốt ngày, con rắn ấy cũng không muốn đi. Thế là suốt ba ngày, thầy tôi sống chung với con rắn ấy. Thầy rất cẩn thận trong đi đứng để không làm nó giật mình, hoặc cảm thấy sợ với sự có mặt của Thầy. Thế nhưng đến đêm thứ ba, khi đang ngồi thiền, trong tâm, Ngài thầm nói với con rắn rằng “con thấy đó, không phải ta không thích con. Ta không phải không thương con. Nhưng ta và con có suy nghĩ không trùng khớp nhau, nên giữa chúng ta dễ dàng có sự hiểu lầm. Bây giờ, ở ngoài rừng kia có nhiều nơi con có thể sống mà không phải chịu đựng sự không thoải mái như khi sống chung với ta”. Và khi Ngài khởi tâm từ đến con rắn, nó rời phòng ra đi.

Liệu có thần giao cách cảm?

Đang chùng lòng một tí với giả-thật trong các mối quan hệ tôi đã nuôi dưỡng lâu nay, viết một entry rồi mà lòng vẫn còn man mác. Tôi chợt nhớ đến Thầy Shyam B. Menon như là một hình ảnh trái ngược với những gì tôi đang gặp. Đây là cách để tâm lý pasada (tín tấm thuần khiết, niềm tin trong sáng về một giải pháp tích cực, tốt đẹp) nó vớt tâm lý samvega (chùng lòng, bất an và loay hoay muốn vượt thoát tình trạng hiện tại) đang lan tỏa xâm chiếm lòng mình. 

Với Thầy, mối quan hệ thầy trò đến rất tự nhiên, không cần quá nhiều năng lượng, tâm huyết để nuôi dưỡng mà nó tự lớn, khỏe mạnh thế này, trong khi đó, nhiều mối quan hệ mình nuôi sao nó không lớn?!

 Đang nghĩ đến Thầy Menon, định lục entry "Thầy tôi" đọc lại để nhắc mình, trên đời này hãy còn nhiều người chân tình lắm, thì mail Thầy đến. Hơi lâu rồi, Thầy chẳng mail cho tôi, có lẽ vì bận. Phần mình, không có gì mới, nên tôi chẳng có mail thăm Thầy cũng vài tháng rồi.

Phải chăng có cái gọi là "thần giao cách cảm" ở đây?!

Lòng bình an!

Entry "Thầy tôi" này được viết từ nhiều năm rồi...

GIẢ-THẬT?!

Xu thế thời đại này là xu thế phát triển của một nền vật chất ngày càng phong phú dồi dào. Trong cái phong phú ấy cũng tạo cơ hội cho một môi trường “vàng thau lẫn lộn” với người làm ăn không chân chánh. Hàng giả, hàng dỏm, hàng nhái tràn lan trên thị trường và khiến cho người tiêu thụ thật sự bối rối. Ngay cả những người sành điệu trong mua sắm vẫn bị lừa như thường. Cứ mua hàng giả mà phải trả giá hàng thật. Oan lắm nhưng biết kêu sao cho thấu trời!

Thử hỏi làm sao phân biệt được khi giả và thiệt giống nhau về mẫu mã, nhãn mác, hình thức, tất tần tật mọi thứ giống nhau. Chỉ có một cái khác nhau: đó là chất lượng mà chỉ khi nào người tiêu dùng đem về sử dụng thì mới biết. Biết thì việc đã rồi. Đem mặt hàng bị lừa ra so với hàng thật may mắn mua được trước đó, vẫn không thể nào phân biệt được. Nhức đầu chứ không phải chuyện đùa đâu!

Thời nay người ta khéo giả lắm. Khoai tây có nguồn gốc Trung Quốc chở về tận Đà Lạt, lấy đất Đà Lạt bôi lên rồi chở đi các nơi tiêu thụ, làm sao người dân phát hiện ra? Dầu pha, dầu trộn đem về tận lò ép dầu, đổ hẳn vào lò để thấy dầu từ trong máy chảy ra! Ai đến tận nơi với hy vọng mua được dầu nguyên chất cũng bị lừa như thường. Chung quy, kiểu gì cũng bị lừa, lừa khắp nơi nơi, lừa hết mọi người dưới vỏ bọc hoàn hảo.

Mua hàng giả, về dùng cũng ức, nhưng xài xong rồi, cục ức cũng đi theo. Thế nhưng, giả trong quan hệ tình người là vết thương kín đau dai dẳng âm ỉ. Thà như vết thương hở toét miệng rách da lòi thịt ra vậy mà nhanh lành hơn. Đằng này, đạo đức giả là vết thương kín làm tổn thương ghê gớm, mà lại khó lành. Chính cái lớp da mỏng manh che vết thương ấy, cái gọi là “lịch sự”, “đãi bôi”, “xã giao” ấy nó giết chết tình người, tâm người và con đường làm người của biết bao sinh vật đang được gọi là “con người”! 

Đạo đức giả là giả vờ tử tế để phô trương những hành động tốt,  làm ra vẻ đối xử tốt với người khác nhưng thực tâm lại đi hãm hại người đó. Đạo đức giả là trước mặt thì tử tế lắm, sau lưng thì “đánh nguội” thường xuyên. Trong bóng đá, đánh nguội là hành vi không hề đẹp và có khi phải  nhận thẻ đỏ rời sân nửa chừng ah nghen! 

Tôi không dám hồ đồ nhận mình là đạo đức, nhưng đạo đức giả thì không. Tôi vẫn thích cách sống có sao thể hiện vậy mà Phùng Quán viết trong “Lời mẹ dặn” rằng “yêu ai cứ bảo là yêu, ghét ai cứ bảo là ghét”. Từ bé, tôi đã có cách sống cương trực như thế. Mặc dù cách sống này đem lại cho tôi nhiều phiền toái, nhưng cho đến bây giờ, tôi chưa bao giờ hối hận. 

Tôi nhớ lúc tôi học lớp 2, có một bạn trên đường đi thăm người bà con, tiện đường, ghé vào nhà tôi chơi. Gặp bạn, tôi mừng lắm, dù chúng tôi mới gặp nhau trên lớp khi sáng. Thế là hai đứa chơi với nhau. Thấy nhà tôi có cây chanh giấy đang ra trái rất nhiều (thời ấy, ở quê tôi vẫn ít người trồng loại cây này), bạn ấy hái 2 trái chanh sắp chín nhét vội vào túi quần, nhưng chẳng may tôi thấy. Tôi làm thinh. Sau vài phút, bạn tôi chào mẹ tôi về, rồi chạy đi. Không nghe bạn đề cập gì đến 2 trái chanh, tôi đuổi theo kéo lại cho bằng được với lý do duy nhất “mày phải trở lại nhà tao xin mẹ tao rồi mới được đem 2 trái chanh đi, mẹ tao có ở nhà mà mày làm vậy là hái trộm”. Bạn mắc cỡ, không chịu quay lại. Tôi nói nếu vậy, mai tôi lên trường thưa với cô giáo. (Hồi đó, đứa nào cũng sợ cô giáo lắm). Thế là bạn tôi miễn cưỡng trở lại nhà tôi xin lỗi về việc hái 2 trái chanh. Mẹ tôi hái thêm cho bạn 5 trái nữa. Tôi nói “tao không phải quý 2 trái chanh, mà chưa xin thì không được lấy. Chuyện này tao với mày biết thôi”. Bạn tôi ra về. Tôi muốn giữ kín câu chuyện vì nghĩ trong việc này bạn sai, tôi đúng và giữ kín để bạn không xấu hổ với người khác. Ấy vậy mà bạn tôi lại nghĩ khác, bạn ức vì việc đó, cho là tôi quá đáng, bạn không sai. Thế là ngày mai, tôi lên lớp, bạn bè to nhỏ, có đứa nói thẳng luôn, tại sao tôi làm thế với bạn. Tôi thật ngạc nhiên và chấp nhận sự phiền phức do mình gây ra này mà không hề xem đó là một tai nạn. Tôi tiếp tục sống theo cách đó đến giờ. 

Với cách của mình, trong cuộc sống, rắc rối tôi gặp cũng nhiều, người không ưa mình càng nhiều hơn, nhưng tôi cảm thấy lòng bình yên lắm, khi không “xi mạ” cho mình một cái lớp áo đạo đức giả nào. Những người diễn viên  sau khi hoàn thành vai diễn trên sân khấu, rời ánh đèn và âm thanh rộn ràng, họ cũng về nhà và phải tẩy trang để mặt mộc chứ. Những người đạo đức giả cũng sẽ có lúc phải “về nhà”, đời thế nào cũng cho họ đủ thời gian để tẩy trang và sống với con người mộc để cảm nhận đầy đủ những việc họ làm chứ nhỉ?! Luật nhân quả vẫn vận hành mãi mãi; thời gian đi tới chứ đâu có đi lui bao giờ.

Cùng với những thói ích kỷ, đố kỵ, xu nịnh, a dua, thói đạo đức giả là một thói xấu đang hoành hành ăn mòn mối quan hệ giữa con người và con người. Nó làm mất dần vẻ chân thực của đời sống xã hội và dần làm băng hoại đời sống đạo đức từ cá nhân cho đến cộng đồng. Thói đạo đức giả có mặt ở khắp mọi nơi, mọi chốn. Ghê tởm nhất là những người mang bộ mặt quân tử mà đằng sau đó là thủ đoạn, nhỏ nhen. Những lúc mình lên bờ xuống ruộng, họ cũng hè nhau đánh hội đồng, mà sau đó giở trò an ủi, thông cảm. Hẳn họ quên rồi sao? chính họ cũng đã “ủi” mình trước đó mà may sao, sau chao đảo mình cũng lấy lại thăng bằng, giờ thì “an” cái nỗi gì. Nếu họ chỉ “ủi” mà không  “an”, xem ra còn dễ chịu, vì dù sao, chuyện gì đến, rồi cũng qua đi, mình sẽ bấm nút cho qua nếu họ không quay lại bày trò nhân nghĩa, cảm thông. 

Như trên đã nói, phải thừa nhận một điều, thói đạo đức giả rất khó phát hiện. Mà khi phát hiện ra, đúng là đến giai đoạn 3 bệnh “ung thư mối quan hệ”, hết thuốc chữa! Người thẳng tính, muốn mọi thứ rõ ràng, làm việc có tính nguyên tắc thì rất dễ thấy và dễ bị lên án vì họ cho là khó chịu. Nhưng buồn thay, thói đạo đức giả lại vẫn thường chung sống với cộng đồng một cách… vui vẻ, ai cũng biết mà họ ngầm chấp nhận nhau. Cho đến một ngày, nó di căn khắp trong mọi cách thể hiện trong mối quan hệ, thế là đến giai đoạn 3. Con người dễ bị thói đạo đức giả dối lừa là bởi cái mặt nạ giả nhân giả nghĩa của nó. Với vẻ bề ngoài, đạo đức giả cũng phô diễn vẻ đẹp của nhân cách, cao thượng trong đối xử, thấu cảm trong chia sẻ. Vì vậy, những người đã xi mạ này dễ chiếm được sự đồng cảm của số đông. Đây là thức ăn nuôi sống thói đạo đức giả trong xã hội.

Biết giả, ngán giả, mà cứ gặp giả. Thôi thì cứ tìm một góc nào đó xin chút không khí thừa để hít thở đi thôi!