TÔN TRỌNG THEO TINH THẦN ĐẠO PHẬT (Kỳ 2)

1.    Tôn trọng chính mình (Kỳ 1)

2.    Tôn trọng chân lý

Thái độ tôn trọng chân lý, tôn trọng sự thật được diễn tả bằng nhiều từ trong kinh điển Pāli như tôn trọng, tôn kính, sùng kính, kính trọng, cung kính pháp. Pháp ở đây là dùng để chỉ cho những chân lý vũ trụ, các quy luật vận hành khách quan, không phụ thuộc vào tình cảm con người. Sự tôn trọng này có thể thực hiện được khi chúng ta có trí tuệ để học và thấu hiểu nguyên lý duyên sinh hay tính điều kiện trong nguyên lý nhân quả.

MỘT TUẦN KHOA HỌC YÊN LẶNG (Kỳ 3)

Ngày thứ năm

Chúng tôi đang thực tập tỉnh thức hoàn toàn về trải nghiệm các cảm thọ, tư tưởng, hoạt động của tâm và các trạng thái khác. Mỗi lần thực tập được bắt đầu với sự tập trung vào hơi thở rồi chuyển đến một trạng thái rộng mở hơn, thoáng đạt hơn và có tính khám phá hơn của tỉnh thức, có cảm giác như có gì đó ‘đang hiện ra.’ Cái gì nảy sinh cứ tự nảy sinh. Chúng tôi được hướng dẫn là thực tập như vậy giúp cho một số người ghi nhận rằng một ý tưởng, một cảm thọ hay một trạng thái tâm (mà không sa đà trong đó) tưởng chừng như hiện ra từ một cái lỗ chuột chui nào đó trên tường. Một số người khác thì thấy tưởng chừng như ý tưởng hiện ra trên màn hình máy thu hình có thể mở hoặc tắt được. 

TÔN TRỌNG THEO TINH THẦN ĐẠO PHẬT (Kỳ 1)

Tôn trọng là một thái độ sống và mỗi người, tùy theo văn hóa xã hội mà mỗi dân tộc có cách thể hiện lòng tôn trọng của mình một cách đặc trưng. Thế nhưng, tất cả đều có mẫu số chung: trân trọng những giá trị phẩm chất nhất định. Thông thường, khi nói đến tôn trọng, người ta thường nghĩ đó là thái độ mình tôn trọng phẩm giá người khác là đủ. Thế nhưng, một cách bao quát và toàn diện, tôn trọng cần thể hiện ở ba phương diện: tôn trọng chính mình, tôn trọng chân lý và và tôn trọng người khác. Bài viết này sẽ triển khai ba phương diện trên theo tinh thần đạo Phật.

1.    Tôn trọng chính mình

Tôn trọng chính mình hay còn gọi là tự trọng. Lòng tự trọng hình thành từ bé và phát triển trong suốt cuộc sống khi chúng ta hình thành trong đầu hình tượng về chính mình bằng những trải nghiệm với mọi người và hoạt động xung quanh chúng ta. Những trải nghiệm trong thời thơ ấu đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành nên lòng tự trọng. Khi lớn lên, thành công hay thất bại, ngay cả cách đối xử của gia đình, bạn bè, thầy cô đối với bạn… đều tác động trực tiếp và góp phần hình thành nên lòng tự trọng của mỗi người.

TỪ BỎ MỘT THÓI QUEN KHÔNG TỐT

Chúng ta thường nghe nói “Chứng nào tật đó” hay “ngựa quen đường cũ”, hoặc “non sông dễ đổi, bản tánh khó dời”. Những câu này nói lên một sự thật là những thói quen rất khó bỏ và càng lớn tuổi, các thói quen càng gắn chặt hơn và càng khó bỏ hơn. Đối với những thói quen xấu càng khó bỏ hơn, vì theo bản năng tự nhiên, chúng ta hành động theo thói quen như những phản xạ vô điều kiện được chỉ huy từ vùng tiềm thức và vô thức của não bộ.

Vấn đề đặt ra là tại sao thay đổi một thói quen là một điều khó? Theo tâm lý  học, một hành vi được lặp đi lặp lại thường xuyên mới có thể thành thói quen, và thường đó là hành vi phù hợp với mong muốn của chủ thể. Nghĩa là điều gì ta muốn, ta mới lặp đi lặp lại. Do vậy, thói quen thường mang đến cho chúng ta cảm giác thoải mái, hạnh phúc, vui vẻ trong chớp nhoáng. Nó giống như chất kích thích cứ níu kéo chúng ta, bởi vì có ai mà không muốn được vui vẻ, được hạnh phúc, mặc dù đó chỉ là thỏa mãn cảm giác nhất thời thôi. Và con người chúng ta thì thường không quan tâm đến những chuyện lâu dài, mà chỉ biết hưởng thụ những niềm vui trước mắt, dù mong manh ngắn ngủi. Vì lý do đó, thói quen rất khó từ bỏ, nhất là thói quen xấu.

Do vậy, muốn thay đổi một thói quen không tốt, chúng ta cần:

KHÔNG ĐƯỢC QUÊN

Một điều chúng ta không được quên trong cuộc sống là đừng để thái độ, hành vi của người khác điều khiển cảm xúc của mình. Đừng tự nguyện giao nộp mình cho họ quyết định thay, nếu chúng ta muốn tự do đúng nghĩa, thanh thản thật sự!

Hãy nhớ lời dạy của Ngài Dalai Lama để sống bình an.

MỘT TUẦN KHOA HỌC YÊN LẶNG (Kỳ 2)

Ngày thứ hai

Hôm nay có sự thay đổi. Chúng tôi thức dậy lúc 5.15 mỗi ngày và 5.45 bắt đầu ngồi thiền. Cuối lần ngồi 45 phút đầu tiên, tôi có cảm giác sửng sốt rằng dường như thời gian ngừng trôi. Tôi ngồi xuống, bắt đầu quan sát nửa hơi thở, đến khi chuông reo báo hiệu đã đến giờ điểm tâm 6.30, tôi mới nhận ra điều đó. Tôi không hề buồn ngủ, tôi vẫn đang ngồi thẳng lưng, đầu thẳng và chân bắt tréo. Rồi tôi đi dạo với từng bước chân tỉnh thức giữa trời tuyết trong khu rừng bên ngoài sảnh đường chính. Bỗng nhiên, tôi thấy ánh sáng bừng lên từ một thung lũng nhấp nhô những hàng thông phủ đầy tuyết trắng, tuyết trĩu trên cành một cây thông cao, các trụ băng từ một tảng đá mòn bên cạnh đong đưa hạ thấp dần xuống. Tôi vô cùng ngạc nhiên, tôi òa khóc trước khung cảnh sống động, rồi ngửi và cảm nhận làn không khí lạnh phớt chạm vào mặt tôi, gió rì rào trên cây và tiếng sột soạt của bước chân tôi giẫm trên tuyết. Và rồi, nhanh như cắt, tôi nghe một ý tưởng khởi lên trong đầu rằng “Một ngày nào đó, bạn sẽ chết đi và bạn sẽ không còn có những thứ này nữa.” Sự hân hoan trong tôi vụt tắt, tâm tôi chùng xuống. Tôi cảm thấy thất vọng và chán chường. Nó giống như một cuộc chiến đang bùng nổ trong cái đầu đơn độc của mình, một bên là ý tưởng và một bên là các cảm thọ.

ĐỨC PHẬT ĐI GIỮA DÒNG ĐỜI

Bài này đã đăng trên Nội san Đuốc Sen và trang daophatkhatsivn từ lâu, vài trang web/blog cũng tự ý đăng lại. Tuy nhiên, Hằng Như xem trang blog này là nơi lưu trữ tài liệu cá nhân, đồng thời là nơi chia sẻ những bài viết, bài dịch của mình với những người có duyên, nên tuy là tác giả của bài viết này, giờ Hằng Như mới chính thức post lên trang blog của mình để giữ tài liệu vậy.

Ngay sau khi thành tựu đạo giải thoát, Đức Phật làm một vị du sĩ, rày đây mai đó, như cánh chim bạt gió đem niềm an vui đến cho mọi người khắp nơi thuộc khu vực Bắc Ấn. Tiếng chuông pháp gióng đến đâu, người người tỉnh ngộ hồi tâm hướng thượng đến đó. Lớp lớp người đủ mọi thành phần trong xã hội quy ngưỡng Ngài, gia nhập tăng đoàn, tắm nguồn suối pháp,  an lạc thảnh thơi.. Lúc bấy giờ, các tôn giáo khác, vốn bám gốc sâu trong lòng dân bản xứ, cũng lung lay trước ảnh hưởng to lớn của Đức Phật đối với xã hội. Do đó, một số người bắt đầu kỳ thị với Đức Phật và đạo giáo của Ngài, một tôn giáo mới vào thời ấy. Tuy nhiên, với một nhân cách tuyệt vời, với lòng từ bao la như đại dương và sự dấn thân đi giữa bụi trần, hy sinh quên mọi gian khó, Ngài đã cảm hoá được tất cả. Những đặc tính vô song này nơi Đức Phật cảm kích lòng người qua mọi thế hệ, mọi thời đại, cho đến hiện tại và mãi về sau.  Ngày nay, lần giở từng trang kinh, chúng ta cảm nhận được tinh thần ấy và đó chính là ngọn đuốc sáng soi đường cho mỗi người trên bước đường học Phật trong mọi thời đại.