Sự thay đổi đường nét trên khuôn mặt tượng Phật

Sonia Kolesnikov-Jessop

Dịch tiếng Việt: nhatkyao

Theo các chuyên gia nghệ thuật Trung Quốc, những pho tượng Phật giáo ở Thanh Châu (Qingzhou) tình cờ được phát hiện vào năm 1996, là một trong những công trình khảo cổ quan trọng nhất vào cuối thế kỷ 20. Được bảo trì trong một điều kiện đặc biệt, lớp sơn và mạ vàng trên những tượng gốc vẫn còn nguyên.

Những pho tượng từ thế kỷ thứ 6 này cũng là chứng cứ cho sự liên hệ khắng khít giữa các nền văn hóa cổ Châu Á, về phong cách nghệ thuật, rõ ràng là chịu ảnh hưởng từ nghệ thuật Ấn Độ.

Tượng Bồ tát từ thời Đông Ngụy

Hiện tại, có một cuộc triển lãm 35 pho tượng với chủ đề “Sự bình an trong đá: Khám phá ở Thanh Châu ” tại viện bảo tàng Peranakan, ở Singapore, đã làm nổi bật phong cách thay đổi nhanh chóng khi đưa hình ảnh Đức Phật vào giai đoạn 50 năm từ khi triều đại Bắc Ngụy (386-534) tan rã đưa đến sự phát triển của triều đại Đông Ngụy (534-550) và Bắc Tề (550-577). Các nhà nghiên cứu đoán rằng, khoảng 90 % các tượng đá có khắc niên đại từ năm 529 đến 577 được tìm thấy tại vùng đất mà sau này, người ta xây chùa Long Hưng ở Thanh Châu, Trung Quốc.

Tượng Phật ngồi cuối thời Bắc Tề

Các nhà vua triều đại Bắc Ngụy hết lòng ủng hộ Phật giáo, mặc dù những giáo lý Phật giáo nguyên thủy từ Ấn Độ đã được pha trộn với văn hóa và tín ngưỡng dân tộc (đặc biệt là Đạo Khổng và Đạo Lão). Nghệ thuật Phật giáo phát triển và chịu ảnh hưởng bởi các đặc điểm của người Trung Quốc sâu sắc, bằng chứng rõ ràng nhất là những đường nét trên khuôn mặt giống nét mặt người Trung Quốc, y phục cũng vậy,tương tự như y phục của các học giả người Trung Quốc, nhiều nếp gấp với những đường nét thanh tú.

Ông Liu Yang, người phụ trách bộ phận nghệ thuật Trung Quốc tại phòng nghệ thuật ở tiểu bang New South Wales (NSW) Úc Châu, đồng tổ chức cuộc triển lãm văn minh Châu Á tại viện bảo tàng ở Singapore, phát biểu rằng, ở tỉnh Sơn Đông của Trung Quốc, người ta tìm thấy những mảnh trang trí bàn thờ Phật giáo bằng đồng đã mở đường đến việc tìm ra những tượng đá có khắc niên đại từ đầu thế kỷ thứ 6. Thế nhưng, trong khi những mẫu tượng có tính sáng tạo hơn lại có thể tìm thấy ở những nơi khác. Tại tỉnh Sơn Đông, có bộ ba tượng: một tượng Phật ở giữa và hai bên là các vị Bồ- tát là mô hình chủ đạo. Ông Liu nói thêm rằng, những hình tượng miêu tả mới như cặp rồng uốn mình ngậm hoa sen tạc trên đế tượng là yếu tố mới được đưa vào nghệ thuật chạm khắc cuối thời Bắc Ngụy.

Nét sâu lắng trên khuôn mặt của tượng từ thời Bắc Tề

Trong bia khắc tượng Phật Di Lặc với hai vị bồ tát, ghi niên đại là 529, hai khuôn mặt cười ở góc trên của tượng, mỗi vị cầm một chiếc đĩa tròn. Cô Tan Huism, phó giám đốc Viện bảo tàng Văn minh Châu Á, nói rằng, theo các nhà nghiên cứu Trung Quốc, hai đĩa đó, trong đạo Lão, tượng trưng cho mặt trời và mặt trăng.

Cô Tan nói tiếp: “Một điều làm cho chúng ta vô cùng ngạc nhiên trong cuộc triển lãm này là bạn có thể thấy phong cách tượng thay đổi trong một thời gian rất ngắn. Vào cuối thời Bắc Ngụy, tượng Phật trông rất trang trọng, thế đứng thẳng cứng, phần thân thì phẳng. Bạn không thể nhận thấy thân thể sau lớp y phục. Thế nhưng, kiểu tượng trong thời Bắc Tề, bạn có thể thấy đường nét của thân thể sau làn y mỏng. Kiểu dáng này trở nên tự nhiên hơn nhiều.”

Cô nói thêm, các nhà nghiên cứu cho rằng, sự thay đổi phản ánh những ảnh hưởng từ phong cách nghệ thuật Gupta ở Sarnath (nơi Đức Phật lịch sử Thích Ca Mâu Ni giảng bài pháp đàu tiên) và phong cách nghệ thuật tượng Mathura, trường phái phát triển tại trung tâm Bắc Ấn vào giai đoạn này. Tượng tạc trong thời kỳ Bắc Tề có thân thể lớn hơn, vai rộng hơn và kiểu y phục mới được thêm vào, không có nếp gấp ở thân, chỉ có nếp gấp quanh đường viền . Một số y phục, ảnh hưởng nhiều từ trường phái Mathura, tạo nên nếp gấp ngang thân như những gợn sóng. Kiểu dáng y phục như thế không có trong các tượng theo phong cách Trung Quốc, vì khác với phong cách Ấn Độ, phong cách Trung Quốc thường tạo những chi tiết đối xứng.

Tượng Phật đứng từ thời Bắc Tề

Cô Tan cho biết: “Có một sự nỗ lực thật sự để làm nổi bật thân hình sau lớp y phục. Một số tượng là ví dụ điển hình theo phong cách ‘áo vừa nhúng nước theo trường phái nghệ thuật Cao’ giống như áo thun ướt, cho ta có cảm nhận là làn vải dính vào thân thể.” Thuật ngữ ‘áo vừa nhúng nước theo trường phái nghệ thuật Cao’ là kiểu tạc tượng điêu khắc trên thân có nếp gấp do một nghệ nhân tên Cao Zhongda thời Bắc Tề sáng chế ra.

Còn nhiều chi tiết khác biệt giữa các phong cách tạc tượng Ấn Độ và Trung Quốc. Ví dụ nhục kế trên đỉnh đầu Đức Phật (nhục kế trên đầu tượng trưng cho trí tuệ) chỉ tìm thấy ở các tượng theo phong cách Gupta, còn tượng thời Bắc Tề thì đỉnh đầu phẳng đi nhiều rồi.

Tượng bồ tát cũng được chạm khắc ngày càng công phu và tinh tế hơn, đặc biệt tượng trong thời Bắc Tề, có đeo đồ trang sức nhiều hơn và đeo dây chuyền dài. Bồ tát thường được tạc với khuôn mặt đẹp, không rõ giới tính. Có lẽ là người ta tin rằng, một hình tượng như vậy, không nhất thiết giới tính hay hình thức nào, đều có thể giúp chúng sanh trên con đường tiến đến Niết Bàn và cũng có thể, người Trung Quốc coi lòng từ là một đặc tính của phái nữ.

Tượng bồ tát Quan Âm đứng thời Bắc Tề

Ông Kenson Kwok, giám đốc Viện bảo tàng Văn minh Châu Á, phát biểu rằng, “Trên quan điểm lịch sử của nghệ thuật, thì đây là một cuộc triển lãm rất quan trọng.” Những pho tượng này đẹp sắc sảo và đang được bảo trì rất đặc biệt. Một số tượng, bạn thấy có lớp sơn phủ trên lớp mạ vàng. Điều này cũng hiếm thấy vì màu nhuộm thường không bám chắc vào vàng.” Ông nói thêm: “Các nhà sử học nghiên cứu nghệ thuật sẽ thấy rằng tượng của Hy Lạp và La Mã cổ cũng được sơn, nhưng chúng ta thấy rất ít tượng tìm được còn nhìn thấy được màu sắc. Ở đây, bạn có thể thấy nghệ nhân đã rất kỹ lưỡng khi tạo nên những pho tượng thế này.”

400 pho tượng và các mảnh vỡ được tìm thấy dưới lớp đất sâu 1.5 mét trong một cái hố dài 8.7 mét, rộng 6.8 mét và sâu 2 mét. Nhờ vào những đồng tiền cắc xung quanh khu vực chôn tượng và những đồ gốm từ thế kỷ 12, các nhà nghiên cứu đồng ý rằng các tượng này, hầu hết đều được chạm khắc từ bột đá vôi xanh xám, thường được dùng để xây mộ hay tạo hình tượng thiêng liêng vào thế kỷ thứ 12. Vì vẻ mặt và phong cách các pho tượng khác nhau, các nhà nghiên cứu tin rằng những tượng này được đem về từ nhiều ngôi chùa khác nhau trong tỉnh Sơn Đông, nơi Thanh Châu tọa lạc.

Tượng Phật đứng từ thời Bắc Tề

Qua lời của thông dịch viên, ông Xie Zhixiu, phó giám đốc kiêm chánh văn phòng Sở Văn hóa tỉnh Sơn Đông, phát biểu: “Những mảnh tượng cháy được tìm thấy vẫn còn là một điều bí mật và là vấn đề gây tranh cãi cho các nhà nghiên cứu. “Một giả thuyết thông thường được chấp nhận là các tượng ở Thanh Châu bị thiêu trong suốt thời kỳ chống đối Phật giáo. Vì e rằng ảnh hưởng ngày càng lớn mạnh của Phật giáo sẽ đe dọa quyền lực của mình, các nhà cầm quyền ra lệnh phá hủy hàng loạt ngôi chùa và tượng Phật giáo.”

Ông Xie nói thêm: “Tuy nhiên, không thể nói rằng, các tượng ở Thanh Châu do lực lượng chống đối Phật giáo phá hủy. Ngược lại, những đồ vật dùng để thiết bày nghi lễ cúng kính một cách cẩn thận cho thấy các tượng này được các tín đồ Phật giáo chôn cất để bảo tồn di sản quý giá này. Nhiều pho tượng được tìm thấy không hề có dấu hiệu bị thiêu đốt gì cả, mà những vết rạn nứt chỉ vì trải qua thời gian lâu trong lòng đất. Cũng có thể những pho tượng này được chôn cất vội vàng trong một tình huống khẩn trương nào đó.”

Source: http://www.iht.com/articles/2009/01/21/arts/jessop.1-410895.php

Diễn văn nhậm chức của Obama (BBC)

Ông Barack Obama đã tuyên thệ nhậm chức để trở thành tổng thống thứ 44 của Hợp Chủng Quốc Hoa Kỳ. Dưới đây là toàn văn bài phát biểu của ông (bản dịch của Ban Việt ngữ BBC):

Thưa quốc dân,

Tôi đứng đây ngày hôm nay, cảm thấy thật khiêm nhường trước trách nhiệm trước mắt, biết ơn về sự tin cậy của quý vị, và nhớ về những hy sinh của tổ tiên. Tôi xin cảm ơn Tổng Thống Bush về những cống hiến của Ngài cho đất nước, về sự hào phóng và tinh thần cộng tác của Ngài trong quá trình chuyển giao này.

Bốn mươi tư công dân Mỹ đã tuyên thệ nhận chức tổng thống. Những từ ngữ được vang lên trong những thời thịnh vượng và thời bình. Và những lời tuyên thệ cũng thường vang lên trong lúc dông bão. Vào những thời khắc đó, nước Mỹ đã vượt qua, không chỉ đơn giản nhờ vào kỹ năng hay tầm nhìn của những người lãnh đạo, mà bởi Chúng Ta, Nhân Dân Mỹ đã có niềm tin vào lý tưởng của cha ông, theo đúng tinh thần của các văn bản lập quốc của chúng ta.

Niềm tin đó đúng trong quá khứ. Niềm tin đó phải đồng hành với thế hệ người Mỹ hiện nay.

Các thách thức nghiêm trọng

Chúng ta hiện đang trong giữa cuộc khủng hoảng mà ai ai cũng biết. Đất nước chúng ta đang trong thời chiến, chống lại một mạng lưới bạo lực và thù hận rộng khắp, một phần là hậu quả của thái độ tham lam, vô trách nhiệm của một số người, nhưng cũng là hậu quả của việc chúng ta đã thất bại, không có những lựa chọn khó khăn, chuẩn bị sẵn sàng cho đất nước trong kỷ nguyên mới.

Nhà mất, việc không, kinh doanh đình đốn. Chi phí y tế thì quá tốn kém; chất lượng trường học khiến nhiều người thất vọng. Càng ngày càng có thêm bằng chứng cho thấy cách chúng ta sử dụng năng lượng càng khiến kẻ thù của chúng ta mạnh thêm trong lúc trái đất càng bị đe doạ thêm.

Đó là các chỉ dấu về cuộc khủng hoảng, tính theo dữ liệu và số liệu thống kê. Không đo đếm được cụ thể đến vậy, nhưng cũng không kém phần sâu sắc, đó là tâm trạng mất niềm tin trên toàn đất nước - một tâm trạng sợ hãi đeo đẳng rằng sự đi xuống của nước Mỹ là không thể tránh khỏi, và rằng thế hệ kế tiếp sẽ phải hạ bớt tầm nhìn.

Hôm nay, tôi xin nói với quý vị rằng các thách thức mà chúng ta đang đối diện là rất thật. Các thách thức đó rất nghiêm trọng và có nhiều. Các thách thức đó không thể xử lý được một cách dễ dàng hay trong một thời gian ngắn. Nhưng xin quý vị hãy biết rằng chúng sẽ được xử lý.

Ngày hôm nay, chúng ta tụ hội về đây bởi chúng ta đã lựa chọn hy vọng thay vì sợ hãi, cùng hướng tới một mục tiêu chung thay vì có xung đột và bất hòa.

Ngày hôm nay, chúng ta tới để tuyên bố chấm dứt những lời than vãn vụn vặt cùng những lời hứa hẹn dối trá, những lời tố cáo lẫn nhau cùng những lời nói giáo điều nhàm chán, những thứ đã bóp nghẹt nền chính trị của chúng ta quá nhiều.

Quốc gia dám chấp nhận rủi ro

Chúng ta vẫn là một quốc gia non trẻ, nhưng như kinh thánh nói, đã tới lúc bỏ sang một bên những điều nông nổi. Đã đến lúc tái xác nhận tinh thần kiên nhẫn của chúng ta, nhằm chọn lựa một lịch sử tốt đẹp hơn, nhằm hướng tới món quà quý giá, ý tưởng cao đẹp vốn được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác: Chúa trao cho mọi người quyền được bình đẳng, quyền được tự do, mọi người đều có quyền mưu cầu hạnh phúc.

Trong khi tái khẳng định sự vĩ đại của dân tộc chúng ta, chúng ta hiểu rằng sự vĩ đại đó không bao giờ là thứ được cho không. Chúng ta đã phải giành lấy nó. Hành trình của chúng ta đi cho tới nay chưa bao giờ là một trong những con đường đi tắt hoặc một cái gì đó dễ dàng hơn. Đó không phải là con đường cho những người nhút nhát, cho những người hay ưa thích sự nhàn tản hơn là lao động, hay cho những người chỉ tìm kiếm những thú vui của sự giàu sang và nổi tiếng. Thay vào đó, chính những người dám chấp nhận hiểm nguy, những người lao động, những người làm ra các sản vật – mà một vài trong số họ là những người nổi tiếng nhưng thông thường hơn là những người đàn ông và đàn bà vô danh trong những lao động của họ - là những người đã đưa chúng ta vượt qua con đường dài đầy khó khăn gập ghềnh và dẫn chúng ta tới sự thịnh vượng và tự do.

Vì chúng ta, họ đã phải bươn chải khắp các đại dương mà trong tay chỉ có chút ít tư trang, của cải để mưu cầu một cuộc đời mới.

Vì chúng ta, họ đã phải vất vả lao động ở những công xưởng hà khắc và phải cất công định cư ở miền Tây; đã phải chịu đựng những trận đòn roi da và cấy cầy trên nền đất cứng.

Vì chúng ta, họ đã chiến đấu và hy sinh ở những nơi như Concord và Gettysburg, Normandy và Khe Sanh.

Dấu ấn Mỹ

Hết lần này đến lần khác, những người đàn ông và đàn bà này đã tranh đấu, hy sinh và làm việc tới tận khi đôi bàn tay của họ trai sạm để chúng ta có thể có một cuộc sống tốt đẹp hơn, Họ đã nhìn thấy nước Mỹ lớn hơn tất cả những tham vọng cá nhân, lớn hơn tất cả những khác biệt về sự sinh thành, của cải và phe phái của chúng ta gộp lại.

Đây là hành trình chúng ta tiếp tục ngày hôm nay. Chúng ta vẫn là quốc gia thịnh vượng nhất, mạnh nhất trên trái đất. Các công nhân của chúng ta không hề làm việc kém hiệu quả hơn thời điểm cuộc khủng hoảng này bắt đầu. Trí óc của chúng ta không hề kém sáng tạo, hàng hoá và dịch vụ của chúng ta không hề kém cần thiết hơn tuần trước, tháng trước hay năm ngoái. Năng lực của chúng ta vẫn không hề bị sút giảm. Nhưng thời của sự bảo vệ những lợi ích hẹp hòi và lảng tránh những quyết định không mấy thú vị của chúng ta - thời đó chắc chắn đã trôi qua.

Bắt đầu ngày hôm nay, chúng ta phải tự mình đứng dậy, tự phủi bụi và bắt đầu trở lại công việc tái lập nước Mỹ. Bởi vì ở bất cứ nơi đâu chúng ta nhìn vào, chúng ta sẽ thấy có việc phải làm. Tình trạng kinh tế hiện nay đang kêu gọi chúng ta hành động, can đảm và mau lẹ, và chúng ta sẽ hành động – không chỉ để tạo ra những việc làm mới, mà còn để đặt một nền móng mới cho sự tăng trưởng. Chúng ta sẽ xây dựng cầu, đường, các lưới điện và đường dây kỹ thuật số để cung cấp cho thương mại và kết nối chúng ta lại với nhau. Chúng ta sẽ khôi phục khoa học ở vị trí đúng đắn của nó, sẽ sử dụng các điều kỳ diệu của công nghệ để nâng cao chất lượng chăm sóc y tế và hạ giá thành của nó. Chúng ta sẽ khai thác năng lượng từ mặt trời, từ gió và đất để cung cấp nhiên liệu cho xe hơi và vận hành các nhà máy của chúng ta. Và chúng ta sẽ chuyển các trường học, trường học phổ thông và đại học để đáp ứng các nhu cầu của một thời đại mới. Tất cả điều này chúng ta có thể làm. Tất cả những điều này, chúng ta sẽ làm.

Khôi phục niềm tin

Vào lúc này, đang có những người đặt ra các câu hỏi trước các tham vọng của chúng ta - những người này cho rằng hệ thống của chúng ta không thể kham nổi quá nhiều các kế hoạch. Trí nhớ của họ quá ngắn. Bởi vì họ đã quên rằng đất nước này đã làm được điều đó; điều mà những con người tự do, nam cũng như nữ, có thể đạt được khi trí tưởng tượng của mọi người được hòa trong một mục đích chung, điều cần thiết cho sự can đảm.

Điều mà những người hoài nghi không thể hiểu là mặt đất đang chuyển dịch dưới chân họ - là những luận điểm chính trị cũ kỹ vốn làm héo mòn chúng ta lâu nay, không còn có thể áp dụng được nữa. Câu hỏi chúng ta đặt ra hôm nay không phải là liệu chính phủ của chúng ta quá lớn hay quá nhỏ, nhưng mà là liệu nó có vận hành được hay không - liệu nó có thể giúp cho các gia đình tìm kiếm được việc làm với một đồng lương tử tế, một sự chăm sóc y tế mà họ có thể chi trả được hay tìm kiếm được một hưu bổng xứng đáng. Ở đâu mà câu trả lời là được, chúng ta dự kiến sẽ tiến tới. Ở đâu mà câu trả lời là không, các chương trình sẽ dừng lại.

Và ai trong số chúng ta đang quản lý những đồng đô-la công cộng sẽ phải thận trọng tính toán - để chi tiêu một cách khôn ngoan, phải thay đổi những thói quen xấu và phải làm công việc của chúng ta dưới thanh thiên bạch nhật – vì chỉ khi đó chúng ta mới có thể khôi phục được lòng tin hết sức quan trọng giữa người dân và chính phủ của họ.

Cũng không phải đó là câu hỏi đặt ra trước chúng ta rằng liệu thị trường là một lực lượng lành mạnh hay không. Sức mạnh của thị trường nhằm sản xuất ra của cải và mở rộng tự do là không gì sánh nổi, nhưng cuộc khủng hoảng này nhắc nhở chúng ta rằng nếu không có một con mắt thận trọng, thị trường có thể xoay chuyển và đi ra khỏi vòng kiểm soát - một quốc gia không thể thịnh vượng lâu dài khi nó chỉ tạo thuận lợi cho những người giàu có. Thành công của nền kinh tế của chúng ta đã luôn luôn dựa trên không chỉ quy mô của tổng sản phẩm quốc nội của chúng ta, mà còn dựa trên tầm vóc của sự thịnh vượng của chúng ta; dựa trên khả năng mở rộng cơ hội cho tất cả những người thiện ý, sẵn lòng – không xuất phát từ lòng từ thiện ban phát, mà còn bởi vì đó là con đường chắc chắn nhất đưa tới lợi ích chung của chúng ta.

Sẵn sàng dẫn dắt

Đối với công cuộc quốc phòng, chúng ta bác bỏ sự lựa chọn giữa an toàn và các lý tưởng của chúng ta. Những bậc cha ông khai quốc của chúng ta, vốn đã từng phải đương đầu với những hiểm nguy mà chúng ta hiếm khi có thể hình dung được, đã soạn thảo ra một bản hiến chương đảm bảo pháp trị và các quyền con người, một bản hiến chương đóng góp bằng máu của nhiều thế hệ. Những lý tưởng này vẫn tiếp tục thắp sáng trên thế giới, và chúng ta sẽ không từ bỏ chúng vì những điều không thích hợp.

Và do đó đối với tất cả các dân tộc và chính phủ khác đang theo dõi chúng ta hôm nay, từ các thủ đô lớn nhất tới ngôi làng nhỏ nơi cha tôi ra đời: quý vị biết rằng nước Mỹ là bạn bè với từng quốc gia, từng cá nhân dù là nam hay nữ, từng đứa trẻ, đang tìm kiếm tương lai hoà bình và phẩm giá, và chúng ta sẵn sàng để đi đầu một lần nữa.

Hãy nhớ rằng thế hệ cha anh chúng ta đã hạ gục chủ nghĩa phát xít và chủ nghĩa cộng sản, không chỉ bằng tên lửa và xe tăng mà bằng những liên minh vững chắc và bằng niềm tin bền bỉ. Lớp cha anh hiểu rằng chỉ sức mạnh không thôi sẽ không thể bảo vệ nổi chúng ta, và nó cũng không cho phép chúng ta làm những gì mình muốn. Các thế hệ trước hiểu rằng sức mạnh của chúng ta lớn mạnh dần là nhờ chúng ta đã sử dụng nó một cách cẩn trọng. Nền an ninh của chúng ta được xây dựng từ sự chính danh, từ sự gương mẫu, từ sự khiêm nhường và sự biết kiềm chế của chúng ta.

Chúng ta là những người gìn giữ di sản này. Được dẫn dắt bởi những nguyên tắc cơ bản này, một lần nữa chúng ta sẽ đương đầu được với các đe doạ mới, là các đe doạ cần được đối phó bằng những nỗ lực to lớn hơn - thậm chí là cả sự hợp tác to lớn hơn cùng và sự thông hiểu hơn giữa các quốc gia. Chúng ta sẽ bắt đầu chuyển giao một cách có trách nhiệm đất nước Iraq cho người dân Iraq, và sẽ vượt lên giành giật hòa bình vốn khó giữ tại Afghanistan. Cùng với bạn cũ thù xưa, chúng ta sẽ làm việc không ngừng nhằm giảm bớt đe dọa hạt nhân và đảo ngược tiến trình ấm nóng toàn cầu. Chúng ta sẽ không xin lỗi vì cách sống của chúng ta và không do dự khi bảo vệ lối sống này. Đối với những kẻ muốn đạt mục tiêu bằng cách khủng bố và giết người vô tội, thì các người hãy nghe đây: tinh thần của chúng ta mạnh hơn của các người, các người không thể bẻ gãy ý chí của chúng ta, các người không thể tồn tại lâu chúng ta, và chúng ta sẽ đánh bại các người.

Kỷ nguyên hoà bình

Chúng ta biết rằng di sản của chúng ta là sức mạnh chứ không phải là sự yếu đuối. Chúng ta là một quốc gia của người Thiên Chúa Giáo và người Hồi Giáo, người Do Thái giáo và người Ấn giáo, và của cả những người không tôn giáo. Chúng ta được hình thành bởi các ngôn ngữ và văn hóa hội về từ khắp nơi trên trái đất. Từng đã trải qua vị đắng của nội chiến và tệ phân biệt màu da, từng trỗi dậy từ thời kỳ đen tối đó để trở nên mạnh mẽ hơn, đoàn kết hơn, chúng ta tin rằng rồi sẽ đến ngày nỗi thù nghịch cũng qua đi, làn phân ranh giữa các bộ tộc sẽ không còn; khi thế giới này trở nên nhỏ bé hơn, lòng nhân hậu sẽ ngự trị và Hoa Kỳ sẽ đóng vai trò mở ra một kỷ nguyên mới, hoà bình.

Đối với thế giới Hồi giáo, chúng ta tìm hướng đi tới mới, dựa trên lợi ích chung và sự tôn trọng lẫn nhau. Đối với các nhà lãnh đạo đang muốn gieo rắc xung đột hay đổ lỗi cho phương Tây gây ra những tệ nạn trong xã hội của họ - quý vị hãy hiểu rằng người dân sẽ đánh giá dựa trên những gì quý vị xây chứ không phải những gì quý vị phá. Đối với những người bám lấy quyền lực nhờ tham nhũng, dối trá và bịt miệng tiếng nói đối lập, hãy biết rằng quý vị đang đi ngược lịch sử, nhưng chúng tôi sẽ chìa tay ra nếu quý vị biết từ bỏ nắm đấm.

Đối với các quốc gia nghèo khó, chúng tôi cam kết sẽ sánh vai cùng quý vị để giúp các trang trại xanh tươi, để dòng nước sạch được tuôn trào, để nuôi dưỡng những sinh linh đói khát. Và đối với những quốc gia được hưởng sự đầy đủ như chúng ta, chúng ta nói với họ rằng chúng ta không thể tiếp tục thờ ơ với những nỗi thống khổ phía bên ngoài biên giới, cũng không thể tiếp tục sử dụng tài nguyên thế giới mà không quan tâm gì tới những ảnh hưởng kéo theo. Thế giới đã thay đổi và chúng ta phải thay đổi theo.

'Nghĩa vụ'

Khi chúng ta cân nhắc con đường phía trước, chúng ta tưởng nhớ với lòng biết ơn khiêm nhường trước những người Mỹ dũng cảm, vào chính lúc này đây, đang tuần tra các sa mạc, rặng núi xa xôi. Họ có cái để nói với chúng ta, giống như những anh hùng gục ngã tại Arlington đã thì thầm từ bao thời đại. Chúng ta vinh danh họ không chỉ vì họ là những người bảo vệ tự do của chúng ta, mà còn vì họ hiện thân cho tinh thần phục vụ; sẵn sàng tìm ý nghĩa trong những điều lớn hơn bản thân họ. Và chính trong khoảnh khắc này - một khoảnh khắc sẽ định hình cả một thế hệ, chính tinh thần này phải hiện hữu trong tất cả chúng ta.

Vì cho dù chính phủ có thể làm gì và phải làm gì, quốc gia này chung cuộc là nhờ vào niềm tin và quyết tâm của nhân dân Mỹ. Đó là sự tử tế đùm bọc người xa lạ khi những con đê bị vỡ, là sự vị tha của những công nhân thà làm bớt giờ chứ không để bạn mình mất việc, chính chúng sẽ đưa ta qua những giờ đen tối nhất. Chính là sự dũng cảm của nhân viên chữa cháy băng qua cầu thang đầy khói, chính là bậc cha mẹ sẵn lòng chăm sóc con, mà quyết định số phận của chúng ta.

Các thách thức của chúng ta có thể là mới mẻ. Các công cụ mà chúng ta dùng để đối phó có thể là mới mẻ. Nhưng các giá trị đã dẫn đến thành công của chúng ta - sự trung thực và chăm chỉ, dũng cảm và công bằng, khoan dung và tò mò, trung thành và lòng yêu nước - những điều này là cũ. Những điều này là có thật. Chúng đã là lực đẩy âm thầm cho tiến bộ xuyên suốt lịch sử của chúng ta. Điều đang đòi hỏi chúng ta là quay về với những sự thật đó.

Điều đòi hỏi chúng ta lúc này đây là một kỷ nguyên mới của trách nhiệm, một sự thừa nhận của từng người Mỹ rằng chúng ta có nghĩa vụ với chính bản thân, quốc gia, và thế giới; những nghĩa vụ mà chúng ta không phải miễn cưỡng chấp nhận mà sẵn sàng nắm lấy, với hiểu biết chắc chắn rằng không có điều gì làm tinh thần thỏa mãn, phản ảnh tư cách của chúng ta cho bằng cống hiến trọn vẹn cho một sự nghiệp khó khăn.

'Món quà của tự do'

Đây là giá và sự hứa hẹn của quyền công dân.

Đây là nguồn gốc của niềm tự tin, sự hiểu biết rằng Thượng Đế trông cậy vào chúng ta để định hình một định mệnh chưa chắc chắn.

Đây là ý nghĩa của tự do và tôn giáo của chúng ta - là vì sao mọi người, nam, nữ, trẻ em thuộc mọi chủng tộc và tín ngưỡng có thể cùng nhau chào đón tại quảng trường quốc gia vĩ đại này và vì sao một người có cha cách đây gần 60 năm có thể không được phục vụ tại một nhà hàng địa phương mà nay đứng trước mặt quý vị để đọc lời thề thiêng liêng nhất.

Vậy chúng ta hãy đánh dấu ngày này bằng cách nhớ lại chúng ta là ai và chúng ta đã đi xa thế nào.

Vào năm Hoa Kỳ ra đời, trong những tháng lạnh nhất, một nhóm nhỏ những người yêu nước chụm lại bên nhau bên cạnh đống lửa gần tàn trên bờ dòng sông băng giá. Thủ đô đã bị bỏ lại. Kẻ thù đang tiến tới. Tuyết loang lỗ vết máu. Vào thời điểm khi kết quả cuộc cách mạng rơi vào hồ nghi, vị cha già của quốc gia ra lệnh đọc cho mọi người những lời này:

"Hãy nói cho thế giới tương lai... rằng trong mùa đông giá lạnh nhất, khi chỉ còn lại hy vọng và nghị lực... thì thành phố và đất nước, lo lắng trước mối nguy hiểm chung, đã tiến lên để đối đầu."

Nước Mỹ ơi. Giữa những nguy hiểm chung, trong mùa đông gian khó của chúng ta, hãy nhớ những lời bất tử này. Với hy vọng và nghị lực, chúng ta hãy một lần nữa can đảm vượt qua dòng nước băng giá và chịu đựng bất cứ cơn bão nào sẽ đến. Hãy để con cháu chúng ta nhắc lại rằng khi chúng ta bị thử thách, chúng ta đã chối từ không để cuộc hành trình phải ngừng lại, rằng chúng ta không quay lui hay ngập ngừng, và với con mắt chăm chú nhìn vào chân trời và với ân phước của Thượng Đế ban cho, chúng ta mang theo món quà của tự do và chuyền lại bình an cho các thế hệ sau.

Cảm ơn quý vị. Thượng đế ban phước lành cho quý vị. Và Thượng đế ban phước lành cho nước Mỹ.

Barack Obama’s inauguration

Chỉ khi nào con người cảm xúc thật sự từ trái tim, mới có tiếng khóc, tiếng cười và tiếng tung hô thật sự...

Những ai vừa theo dõi truyền hình trực tiếp lễ nhậm chức tổng thống thứ 44 của Mỹ, có thể cảm nhận được điều này qua các cung bậc tình cảm của những người có mặt.

The inaugural oath:

"I Barack Hussein Obama do solemnly swear that I will faithfully execute the office of President of the United States, and will to the best of my ability, preserve, protect, and defend the Constitution of the United States."

Inauguration speech:

My fellow citizens:

I stand here today humbled by the task before us, grateful for the trust you have bestowed, mindful of the sacrifices borne by our ancestors. I thank President Bush for his service to our nation, as well as the generosity and co-operation he has shown throughout this transition.

Forty-four Americans have now taken the presidential oath. The words have been spoken during rising tides of prosperity and the still waters of peace. Yet, every so often the oath is taken amidst gathering clouds and raging storms. At these moments, America has carried on not simply because of the skill or vision of those in high office, but because We the People have remained faithful to the ideals of our forbearers, and true to our founding documents.

So it has been. So it must be with this generation of Americans.

That we are in the midst of crisis is now well understood. Our nation is at war, against a far-reaching network of violence and hatred. Our economy is badly weakened, a consequence of greed and irresponsibility on the part of some, but also our collective failure to make hard choices and prepare the nation for a new age. Homes have been lost; jobs shed; businesses shuttered. Our health care is too costly; our schools fail too many; and each day brings further evidence that the ways we use energy strengthen our adversaries and threaten our planet.

These are the indicators of crisis, subject to data and statistics. Less measurable but no less profound is a sapping of confidence across our land - a nagging fear that America's decline is inevitable, and that the next generation must lower its sights.

Today I say to you that the challenges we face are real. They are serious and they are many. They will not be met easily or in a short span of time. But know this, America - they will be met.

On this day, we gather because we have chosen hope over fear, unity of purpose over conflict and discord.

On this day, we come to proclaim an end to the petty grievances and false promises, the recriminations and worn out dogmas, that for far too long have strangled our politics.

We remain a young nation, but in the words of scripture, the time has come to set aside childish things. The time has come to reaffirm our enduring spirit; to choose our better history; to carry forward that precious gift, that noble idea, passed on from generation to generation: the God-given promise that all are equal, all are free, and all deserve a chance to pursue their full measure of happiness.

In reaffirming the greatness of our nation, we understand that greatness is never a given. It must be earned. Our journey has never been one of short-cuts or settling for less. It has not been the path for the faint-hearted - for those who prefer leisure over work, or seek only the pleasures of riches and fame. Rather, it has been the risk-takers, the doers, the makers of things - some celebrated but more often men and women obscure in their labour, who have carried us up the long, rugged path towards prosperity and freedom.

For us, they packed up their few worldly possessions and travelled across oceans in search of a new life.

For us, they toiled in sweatshops and settled the West; endured the lash of the whip and ploughed the hard earth.

For us, they fought and died, in places like Concord and Gettysburg; Normandy and Khe Sahn.

Time and again these men and women struggled and sacrificed and worked till their hands were raw so that we might live a better life. They saw America as bigger than the sum of our individual ambitions; greater than all the differences of birth or wealth or faction.

This is the journey we continue today. We remain the most prosperous, powerful nation on earth. Our workers are no less productive than when this crisis began. Our minds are no less inventive, our goods and services no less needed than they were last week or last month or last year. Our capacity remains undiminished. But our time of standing pat, of protecting narrow interests and putting off unpleasant decisions - that time has surely passed. Starting today, we must pick ourselves up, dust ourselves off, and begin again the work of remaking America.

For everywhere we look, there is work to be done. The state of the economy calls for action, bold and swift, and we will act - not only to create new jobs, but to lay a new foundation for growth. We will build the roads and bridges, the electric grids and digital lines that feed our commerce and bind us together. We will restore science to its rightful place, and wield technology's wonders to raise health care's quality and lower its cost. We will harness the sun and the winds and the soil to fuel our cars and run our factories. And we will transform our schools and colleges and universities to meet the demands of a new age. All this we can do. All this we will do.

Now, there are some who question the scale of our ambitions - who suggest that our system cannot tolerate too many big plans. Their memories are short. For they have forgotten what this country has already done; what free men and women can achieve when imagination is joined to common purpose, and necessity to courage.

What the cynics fail to understand is that the ground has shifted beneath them - that the stale political arguments that have consumed us for so long no longer apply. The question we ask today is not whether our government is too big or too small, but whether it works - whether it helps families find jobs at a decent wage, care they can afford, a retirement that is dignified. Where the answer is yes, we intend to move forward. Where the answer is no, programs will end. And those of us who manage the public's dollars will be held to account - to spend wisely, reform bad habits, and do our business in the light of day - because only then can we restore the vital trust between a people and their government.

Nor is the question before us whether the market is a force for good or ill. Its power to generate wealth and expand freedom is unmatched, but this crisis has reminded us that without a watchful eye, the market can spin out of control - that a nation cannot prosper long when it favours only the prosperous. The success of our economy has always depended not just on the size of our gross domestic product, but on the reach of our prosperity; on the ability to extend opportunity to every willing heart - not out of charity, but because it is the surest route to our common good.

As for our common defence, we reject as false the choice between our safety and our ideals. Our founding fathers, faced with perils we can scarcely imagine, drafted a charter to assure the rule of law and the rights of man, a charter expanded by the blood of generations. Those ideals still light the world, and we will not give them up for expedience's sake. And so to all other peoples and governments who are watching today, from the grandest capitals to the small village where my father was born: know that America is a friend of each nation and every man, woman, and child who seeks a future of peace and dignity, and we are ready to lead once more.

Recall that earlier generations faced down fascism and communism not just with missiles and tanks, but with the sturdy alliances and enduring convictions. They understood that our power alone cannot protect us, nor does it entitle us to do as we please. Instead, they knew that our power grows through its prudent use; our security emanates from the justness of our cause, the force of our example, the tempering qualities of humility and restraint.

We are the keepers of this legacy. Guided by these principles once more, we can meet those new threats that demand even greater effort - even greater cooperation and understanding between nations. We will begin to responsibly leave Iraq to its people, and forge a hard-earned peace in Afghanistan. With old friends and former foes, we will work tirelessly to lessen the nuclear threat, and roll back the spectre of a warming planet. We will not apologize for our way of life, nor will we waver in its defence, and for those who seek to advance their aims by inducing terror and slaughtering innocents, we say to you now that our spirit is stronger and cannot be broken; you cannot outlast us, and we will defeat you.

For we know that our patchwork heritage is a strength, not a weakness. We are a nation of Christians and Muslims, Jews and Hindus - and non-believers. We are shaped by every language and culture, drawn from every end of this earth; and because we have tasted the bitter swill of civil war and segregation, and emerged from that dark chapter stronger and more united, we cannot help but believe that the old hatreds shall someday pass; that the lines of tribe shall soon dissolve; that as the world grows smaller, our common humanity shall reveal itself; and that America must play its role in ushering in a new era of peace.

To the Muslim world, we seek a new way forward, based on mutual interest and mutual respect. To those leaders around the globe who seek to sow conflict, or blame their society's ills on the West - know that your people will judge you on what you can build, not what you destroy. To those who cling to power through corruption and deceit and the silencing of dissent, know that you are on the wrong side of history; but that we will extend a hand if you are willing to unclench your fist.

To the people of poor nations, we pledge to work alongside you to make your farms flourish and let clean waters flow; to nourish starved bodies and feed hungry minds. And to those nations like ours that enjoy relative plenty, we say we can no longer afford indifference to suffering outside our borders; nor can we consume the world's resources without regard to effect. For the world has changed, and we must change with it.

As we consider the road that unfolds before us, we remember with humble gratitude those brave Americans who, at this very hour, patrol far-off deserts and distant mountains. They have something to tell us, just as the fallen heroes who lie in Arlington whisper through the ages. We honour them not only because they are guardians of our liberty, but because they embody the spirit of service; a willingness to find meaning in something greater than themselves. And yet, at this moment - a moment that will define a generation - it is precisely this spirit that must inhabit us all.

For as much as government can do and must do, it is ultimately the faith and determination of the American people upon which this nation relies. It is the kindness to take in a stranger when the levees break, the selflessness of workers who would rather cut their hours than see a friend lose their job which sees us through our darkest hours. It is the firefighter's courage to storm a stairway filled with smoke, but also a parent's willingness to nurture a child, that finally decides our fate.

Our challenges may be new. The instruments with which we meet them may be new. But those values upon which our success depends - honesty and hard work, courage and fair play, tolerance and curiosity, loyalty and patriotism - these things are old. These things are true. They have been the quiet force of progress throughout our history. What is demanded then is a return to these truths. What is required of us now is a new era of responsibility - a recognition, on the part of every American, that we have duties to ourselves, our nation, and the world, duties that we do not grudgingly accept but rather seize gladly, firm in the knowledge that there is nothing so satisfying to the spirit, so defining of our character, than giving our all to a difficult task.

This is the price and the promise of citizenship.

This is the source of our confidence - the knowledge that God calls on us to shape an uncertain destiny.

This is the meaning of our liberty and our creed - why men and women and children of every race and every faith can join in celebration across this magnificent mall, and why a man whose father less than 60 years ago might not have been served at a local restaurant can now stand before you to take a most sacred oath.

So let us mark this day with remembrance, of who we are and how far we have travelled. In the year of America's birth, in the coldest of months, a small band of patriots huddled by dying campfires on the shores of an icy river. The capital was abandoned. The enemy was advancing. The snow was stained with blood. At a moment when the outcome of our revolution was most in doubt, the father of our nation ordered these words be read to the people:

"Let it be told to the future world...that in the depth of winter, when nothing but hope and virtue could survive...that the city and the country, alarmed at one common danger, came forth to meet [it]."

America. In the face of our common dangers, in this winter of our hardship, let us remember these timeless words. With hope and virtue, let us brave once more the icy currents, and endure what storms may come. Let it be said by our children's children that when we were tested we refused to let this journey end, that we did not turn back nor did we falter; and with eyes fixed on the horizon and God's grace upon us, we carried forth that great gift of freedom and delivered it safely to future generations.

Thank you. God bless you. And God bless the United States of America.

Obama’s letter to his girls (đọc báo)

Why did Barack Obama want to be President? In this letter to his daughters, Malia and Sasha he shares with us - the public - his reasons. The American magazine, Parade, asked the president-elect “to get personal and tell us what he wants for his children”.

Dear Malia and Sasha,

I know that you’ve both had a lot of fun these last two years on the campaign trail, going to picnics and parades and state fairs, eating all sorts of junk food your mother and I probably shouldn’t have let you have. But I also know that it hasn’t always been easy for you and Mom, and that as excited as you both are about that new puppy, it doesn’t make up for all the time we’ve been apart. I know how much I’ve missed these past two years, and today I want to tell you a little more about why I decided to take our family on this journey.

When I was a young man, I thought life was all about me - about how I’d make my way in the world, become successful, and get the things I want. But then the two of you came into my world with all your curiosity and mischief and those smiles that never fail to fill my heart and light up my day. And suddenly, all my big plans for myself didn’t seem so important anymore. I soon found that the greatest joy in my life was the joy I saw in yours. And I realized that my own life wouldn’t count for much unless I was able to ensure that you had every opportunity for happiness and fulfillment in yours. In the end, girls, that’s why I ran for President: because of what I want for you and for every child in this nation.

I want all our children to go to schools worthy of their potential-schools that challenge them, inspire them, and instill in them a sense of wonder about the world around them. I want them to have the chance to go to college-even if their parents aren’t rich. And I want them to get good jobs: jobs that pay well and give them benefits like health care, jobs that let them spend time with their own kids and retire with dignity.

I want us to push the boundaries of discovery so that you’ll live to see new technologies and inventions that improve our lives and make our planet cleaner and safer. And I want us to push our own human boundaries to reach beyond the divides of race and region, gender and religion that keep us from seeing the best in each other.

Sometimes we have to send our young men and women into war and other dangerous situations to protect our country-but when we do, I want to make sure that it is only for a very good reason, that we try our best to settle our differences with others peacefully, and that we do everything possible to keep our servicemen and women safe. And I want every child to understand that the blessings these brave Americans fight for are not free-that with the great privilege of being a citizen of this nation comes great responsibility.

That was the lesson your grandmother tried to teach me when I was your age, reading me the opening lines of the Declaration of Independence and telling me about the men and women who marched for equality because they believed those words put to paper two centuries ago should mean something.

She helped me understand that America is great not because it is perfect but because it can always be made better-and that the unfinished work of perfecting our union falls to each of us. It’s a charge we pass on to our children, coming closer with each new generation to what we know America should be.

I hope both of you will take up that work, righting the wrongs that you see and working to give others the chances you’ve had. Not just because you have an obligation to give something back to this country that has given our family so much-although you do have that obligation. But because you have an obligation to yourself. Because it is only when you hitch your wagon to something larger than yourself that you will realize your true potential.

These are the things I want for you-to grow up in a world with no limits on your dreams and no achievements beyond your reach, and to grow into compassionate, committed women who will help build that world. And I want every child to have the same chances to learn and dream and grow and thrive that you girls have. That’s why I’ve taken our family on this great adventure.

I am so proud of both of you. I love you more than you can ever know. And I am grateful every day for your patience, poise, grace, and humor as we prepare to start our new life together in the White House.

Love, Dad

Thư TT Obama gửi con gái trước ngày nhậm chức

Những điều cha muốn cho các con, là được lớn lên trong một thế giới không có giới hạn đối với những ước mơ và không có thành công nào nằm ngoài tầm với, và trở thành những người phụ nữ giàu lòng trắc ẩn và tận tuỵ, góp phần xây dựng thế giới này." - Trích thư Tân TT Mỹ Obama gửi các con gái.

Đăng ngày 14/1/2009 trên tạp chí Parade

Malia và Sasha yêu quý,

Cha biết cả hai con đã rất vui vẻ trong hai năm qua với những chuyến vận động tranh cử, các buổi dã ngoại, các cuộc diễu hành và các hội chợ bang, ăn tất cả những món ăn vặt mà đáng nhẽ cha và mẹ các con không nên để các con ăn. Nhưng cha cũng biết rằng mọi việc không phải lúc nào cũng dễ dàng với các con và mẹ, và dù hai con đã rất thích khi có một chú cún mới, thì điều đó cũng chưa thể bù đắp được thời gian mà gia đình chúng ta phải xa nhau. Cha biết trong hai năm qua cha đã bỏ lỡ những gì, và hôm nay cha muốn nói cho hai con biết thêm một chút về lý do tại sao cha lại quyết định đưa cả gia đình vào chuyến đi này. Khi cha còn trẻ, cha đã nghĩ cuộc sống xét cho cùng là về bản thân mình, về việc mình sẽ đi trong thế giới này ra sao, trở nên thành đạt và có được những gì mình muốn. Nhưng rồi hai con đã đến với cuộc sống của cha với tất cả sự tò mò, tinh quái và những nụ cười luôn làm cha ấm lòng và toả sáng cuộc sống của cha mỗi ngày. Và bỗng nhiên, tất cả những kế hoạch to tát cha đặt ra cho bản thân dường như chẳng còn gì quan trọng. Cha nhanh chóng nhận ra rằng niềm vui lớn nhất của cuộc đời cha chính là niềm vui cha nhìn thấy trong cuộc đời các con. Và cha nhận ra rằng cuộc sống riêng của cha sẽ chẳng có ý nghĩa gì mấy nếu cha không thể đảm bảo rằng các con sẽ có được mọi cơ hội để hạnh phúc và thành công trong cuộc sống của các con. Tóm lại, các con gái của cha, đó chính là lý do tại sao cha tranh cử Tổng thống: vì những gì cha muốn cho các con và cho mọi trẻ em ở đất nước này. Cha muốn tất cả trẻ em đều được học ở những ngôi trường tương xứng với tiềm năng của chúng, những ngôi trường sẽ thử thách chúng, truyền cảm hứng cho chúng, và khiến chúng luôn tò mò về thế giới quanh mình. Cha muốn chúng có cơ hội học đại học, kể cả khi cha mẹ chúng không giàu có. Và cha muốn chúng tìm được việc làm tốt, những công việc lương cao và có đầy đủ phúc lợi y tế, những công việc mà chúng vẫn có thời gian chơi với con cái và nghỉ hưu một cách đầy tự trọng. Cha muốn chúng ta đẩy xa ranh giới của sự khám phá để các con có thể nhìn thấy những công nghệ và phát minh mới, những thứ sẽ cải thiện cuộc sống của chúng ta và làm cho hành tinh này sạch sẽ và an toàn hơn. Và cha cũng muốn chúng ta đẩy xa những ranh giới trong mỗi con người để vượt ra khỏi sự chia rẽ về sắc tộc và vùng miền, giới tính và tôn giáo vốn khiến chúng ta không thể nhìn thấy những gì tốt nhất ở mỗi con người.

Đôi khi chúng ta cũng phải đưa những thanh niên của mình ra chiến trận và những tình huống hiểm nghèo khác để bảo vệ đất nước chúng ta, nhưng khi làm vậy, cha muốn chắc chắn rằng điều đó chỉ vì những lý do tốt, rằng chúng ra đã cố gắng hết sức để hoà giải những khác biệt với các quốc gia khác một cách hoà bình, và rằng chúng ta làm mọi việc có thể để giữ cho các quân nhân của chúng ta an toàn. Và cha muốn mỗi trẻ em đều hiểu rằng những người Mỹ can đảm đó không tự dưng chiến đấu vì những phúc lành đó mà không có lý do, rằng là công dân của đất nước này vừa có quyền lợi to lớn mà cũng có những trách nhiệm nặng nề.

chính là bài học mà bà ngoại đã dạy cha khi cha bằng tuổi các con. Bà đã đọc cho cha nghe những dòng trong Tuyên ngôn độc lập và kể cho cha nghe chuyện về những con người đã đấu tranh cho sự bình đẳng, vì họ tin rằng những lời viết ra trong văn bản đó cách đây hai thế kỷ hẳn phải có ý nghĩa gì đó. Bà đã giúp cha hiểu rằng nước Mỹ vĩ đại không phải vì nước Mỹ hoàn hảo, mà vì nước Mỹ luôn cố gắng hoàn thiện mình. Và những công việc còn dang dở để hoàn thiện sự đoàn kết của chúng ta chính là trách nhiệm của mỗi người. Đó là trách nhiệm mà chúng ta truyền lại cho con cháu, để mỗi thế hệ mới có thể nhìn thấy rõ hơn nước Mỹ mà chúng ta biết mình phải xây dựng nên. Cha hy vọng cả hai con sẽ đảm nhận công việc đó, tìm ra điều đúng từ những điều sai trái các con nhìn thấy và làm việc để đem đến cho người khác những cơ hội mà các con đã có. Không phải chỉ bởi vì các con có nghĩa vụ phải trả ơn đất nước đã cho gia đình ta quá nhiều thứ, mặc dù đúng là các con có nghĩa vụ đó. Mà còn bởi vì các con có nghĩa vụ đối với bản thân mình. Bởi vì chỉ khi các con dấn bước đến điều gì đó lớn hơn bản thân, các con sẽ nhận ra tiềm năng đích thực của mình. Đó là những điều cha muốn cho các con, được lớn lên trong một thế giới không có giới hạn đối với những ước mơ và không có thành công nào nằm ngoài tầm với, và trở thành những người phụ nữ giàu lòng trắc ẩn và tận tuỵ, góp phần xây dựng thế giới này. Và cha muốn mọi trẻ em đều có cơ hội học hành, mơ ước, lớn lên và thành đạt giống như các con. Đó chính là lý do tại sao cha đưa cả gia đình mình vào cuộc phiêu lưu lớn này.Cha rất tự hào về hai con. Cha yêu các con hơn các con biết rất nhiều. Và mỗi ngày, cha đều biết ơn sự kiên nhẫn, bình tĩnh, thái độ và cả sự hài hước của các con khi chúng ta cùng nhau chuẩn bị cho cuộc sống mới trong Nhà Trắng.

Yêu các con,

Cha

Theo Slate.com - Chung Hoàng dịch

Thời gian

Thời gian, vốn là một khái niệm vật lý, đã trở thành một ý niệm khi con người sử dụng nó làm chất liệu tạo nên chính cuộc đời của mình. Do đó, mỗi người có ‘thời gian’ của chính mình để sống và làm việc. Cuộc sống con người bị chi phối rất nhiều bởi ý niệm thời gian để rồi mỗi người có cách sống, cách sử dụng thời gian và chọn góc đứng để nhìn lại những gì được mất theo dòng thời gian rất khác nhau.

Ý niệm thời gian phụ thuộc rất nhiều vào các trạng thái tâm lý. Thời gian đợi chờ, nhất là những đợi chờ không điều không mong đợi, thời gian trở nên dài lê thê vì tâm lý muốn chấm dứt những gì đang diễn ra càng sớm càng tốt. “Nhất nhật tại tù, thiên thu tại ngoại” là vậy đó. Ngược lại, khi đang được sống và kinh qua những gì hài lòng, thỏa mãn và tâm lý muốn kéo dài trạng thái dễ chịu này thì thấy thời gian sao qua nhanh quá. Con người khổ vui thăng trầm với ý niệm về thời gian trong khi thời gian vật lý vẫn âm thầm gõ nhịp đều đặn, 24 tiếng trong một ngày và 7 ngày trong một tuần. Chính vì thời gian tâm lý khác thời gian vật lý, thế giới này trở nên muôn màu muôn vẻ khi vạn vật được soi qua lăng kính ý niệm thời gian.

Cùng một sự vật hiện tượng, con người sẽ đón nhận và cảm nhận khác nhau trong từng giai đoạn theo dòng thời gian tùy thuộc vào tuổi tác, những kinh nghiệm thực tế có được từ trong quá khứ qua các hiện tượng ấy và quan điểm sống vốn được điều chỉnh trong từng bước đi của cuộc sống. Thử nhìn về tâm trạng của chúng ta mỗi khi Tết về. Nhớ lại tâm trạng háo hức, mong đợi của tuổi thơ mỗi lần Tết đến. Rồi đến cái mốc thời gian nào không còn nhớ nữa, chúng ta đón nhận cái Tết không còn quá phấn khích như khi còn nhỏ. Rồi đến lúc, chỉ nhìn nó đến và đi hững hờ không vui chẳng buồn. Lại đến cái thời điểm ta thoáng buồn khi không khí Tết trở về giữa lòng đất trời vạn vật. Không dừng ở đây, Tết của những năm sau đó là tâm trạng buồn nhiều hơn, thâm trầm hơn mang theo nhiều khắc khoải, thậm chí có cả sự hãi. Cũng trời đất đó, vẫn nắng xuân vàng mỏng tanh rải nhẹ, vẫn mưa xuân bay bay… Muôn thuở đất trời là vậy, thế nhưng con người không vậy.

Ngày Tết, nhìn mọi người đi ngoài đường, ta thấy hình ảnh mình trong đó, đã và đang trải qua các cung bậc tâm trạng của một đời người trước cái tiết giao thoa của đất trời mà con người chọn làm cái mốc để đếm thời gian. Trẻ vẫn cứ tung tăng chân sáo, các em thanh niên nét mặt rạng ngời, người lớn tuổi hơn một tí trông trầm tĩnh hơn, kẻ luống tuổi lại có một chút gì đăm chiêu, khắc khoải trên nét mặt. Nhìn mọi người, ai cũng thấy hình ảnh chính bản thân mình qua các giai đoạn cuộc đời để rồi thấy mình cần làm gì với thời gian mà cuộc đời dành cho để sống.

Tết sắp về, mỗi người lại có dịp trải qua tâm trạng của mình trước thời khắc chuyển giao giữa mùa Đông và mùa Xuân này. Vui, hững hờ, khắc khoải buồn hay sợ…, tất cả tùy thuộc vào mình đang ở độ tuổi nào và những gì mình đã, đang và sẽ thực hiện so với mục đích cuộc sống mình muốn vươn tới khi mang thân một kiếp người. Mỗi dịp Xuân về, năm mới đến là một cái mốc để đánh dấu, để nhắc nhớ và để cảm nhận những gì đang diễn ra trong tâm thức của chính mình trước sự vận hành có tính tuần hoàn muôn thuở của tự nhiên.

Để trẻ em tự tin hơn

Tự tin là một trong những kỹ năng sống rất quan trọng đưa ta đến thành công. Chính tự tin là yếu tố để quyết định người thắng kẻ bại trong cuộc sống. Con người hơn nhau chỗ có được sự tự tin hay không. Người tự tin không bao giờ đầu hàng số phận và đổ thừa cho hoàn cảnh, ngay cả trong tình huống khó khăn nhất. Đứng trước thất bại, người tự tin xác định, dù có mất tất cả, ta cũng còn một cái, đó là niềm tin. Rồi ý niệm “thất bại là mẹ thành công” là động lực để người ấy toàn bộ tâm lực, trí lực và quyết tâm với niềm tin thành công. Người tự tin làm được nhiều điều kỳ diệu hơn mong đợi. Người tự tin ít khi tin vào may rủi trong cuộc sống mà tự tin vào chính bản thân họ có khả năng xoay chuyển tình thế và tận dụng những điều kiện khách quan bên ngoài để làm đòn bẩy cho đời mình.

Tự tin không phải là một yếu tố di truyền, cho nên chúng ta hãy tin tưởng, như bao người khác, bản thân chúng ta có khả năng thành người tự tin và là chủ nhân của đời sống chính mình. Tự tin chủ yếu qua sự giáo dục. Do đó, tính cách này cần được luyện tập càng sớm càng tốt, sớm đến mức không thể nào sớm hơn thì càng hay. Trong gia đình, chính cha mẹ là người đảm nhận giáo dục kỹ năng này, cũng như nhiều kỹ năng sống khác cho đứa trẻ. Một em bé 6, 7 tháng tuổi, trong giai đoạn bé tập ngồi, chúng ta đã có thể tập cho trẻ phát triển tính tự tin bằng ánh mắt khuyến khích, lời nói và cử chỉ có tính động viên và tán thưởng khi bé tập thành công một kỹ năng mới là ngồi chẳng hạn. Trẻ chừng 10 tháng tuổi nên khuyến khích trẻ tự tin ngay từ những bước chân chập chững đầu đời.

Khi được tán thưởng, trẻ em rất thích và muốn lặp lại những gì bé vừa làm được. Sự tự tin được hình thành và nuôi dưỡng từ thuở bé nếu cha mẹ và người thân biết cách. Nhà phân tâm học Freud đã đưa ra nhiều bằng chứng sau nhiều năm nghiên cứu về tâm lý trẻ rằng, những đặc tính tâm lý được hình thành ở trẻ trong giai đoạn đầu của cuộc đời sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển nhân cách của cá nhân đó ở các giai đoạn sau. Ví dụ một đứa bé ngán cơm, cứ bị ép ăn và không có quyền lựa chọn, phải ói ọe, phun cơm ra thì lớn lên, cá nhân ấy có nhiều khả năng trở thành người ưa nói những lời châm chỉa, xỉa xói, phỉ nhổ người khác. Đứa bé nào trong khoảng 1 tuổi rưỡi trở lên, được hướng dẫn tập đi vệ sinh đúng giờ giấc, lớn lên thường trở thành người có nguyên tắc sống tốt. Tự tin cũng như vậy, cần phải tập từ nhỏ và tiếp tục phát triển để trở thành một đặc tính ổn định của một con người. Cần phải cẩn trọng trong lời ăn tiếng nói và cách hành xử khi làm công tác bảo mẫu đối với trẻ nhỏ. Ví dụ một đứa bé chạy chơi trong nhà, chẳng may bị té, bé đau và khóc. Nếu cha mẹ hay người bảo mẫu muốn tập cho bé tính tự tin thì hãy để cho bé tự đứng dậy, nếu bé tự đứng được. Chỉ khi nào bé cần, mới đưa tay giúp bé đứng dậy. Hãy để cho bé khóc, đừng nóng ruột. Hãy chọn lời lẽ hợp lý, nói nhẹ nhàng với tâm đầy yêu thương để an ủi vỗ về bé, can thiệp ở mức độ vừa phải. Tuyệt đối không được tỏ thái độ bực bội và đổ thái độ nóng giận ấy vào lời nói, dù rằng, có thương con nóng ruột mà bực bội, mình đã sai trong phương pháp dạy con rồi. Chỉ cần nói “đau lắm không con? Con đừng chạy quá nhanh, lại té nữa bây giờ”. Nói được lời trên với con, đứa bé sẽ nhận ra được chính nó là chủ nhân của việc làm vừa rồi và dần dần, bé sẽ nhận ra được liên hệ nhân-quả trong hành động và lời nói của bé. Với cách dạy thế này, tôi tin đứa bé sẽ phát triển tính tự tin rất sớm và không bao lâu, tự tin sẽ trở thành một tính cách khá vững bền trong nhân cách của bé. Nếu vì nóng ruột mà la mắng bé, một thời gian sau, bé bắt đầu la mắng lại. Có lẽ người bé la mắng đầu tiên sẽ là cha mẹ, người thân thiết nhất của bé. Chắc hẳn không cha mẹ nào muốn con mình hành xử như vậy cả, nên cần phải ý thức khi thể hiện những hành vi với trẻ nhỏ. Không ít cha mẹ, khi con bị té đau, khóc như vậy thì chạy lại, đánh vào chỗ đất bé vừa bị té, vừa vỗ tay xuống đất vừa nói “đất này, mày hư này, mày làm em té…Uh, nín đi con, đất làm con té hả? Mẹ đánh đất rồi đó…” Thế là đứa bé nín. Cách hành xử như vậy thật không nên tí nào. Con bạn có thể nín lúc đó, nhưng vô tình bạn sai lầm khi nuôi dưỡng cái bản ngã của đứa bé và đổ thừa tác nhân gây ra sự việc té ngã là đất. Đừng đối xử như vậy nếu bạn không muốn con bạn trở thành người trốn tránh trách nhiệm khi bé lớn lên. Hầu hết những đứa trẻ tự tin thành công trong học tập và giao tiếp, có cái nhìn tích cực vào cuộc sống khi chúng nhận ra rằng, những gì chúng đạt được xứng đáng với công sức chúng bỏ ra. Con cái có tự tin hay không và tự tin đến mức nào phần lớn phụ thuộc vào phương cách giáo dục của cha mẹ và thầy cô giáo.

Sau đây là một số gợi ý để cha mẹ giúp con em mình rèn luyện tính cách tự tin:

Hãy chấp nhận và tôn trọng sự khác nhau trong khả năng và tính cách của trẻ. Con cái trong cùng một gia đinh, tuy cùng thừa hưởng cùng một nguồn gien di truyền từ cha mẹ, nhưng mỗi đứa mỗi khác. Tránh so sánh một cách công khai giữa các anh chị em trong nhà về sắc mạo, trí thông minh, năng khiếu… vì làm như vậy, bạn không giúp gì cho con cả mà chỉ tạo nên tâm lý tiêu cực cho các con bạn mà thôi. Để con bạn phát triển tính cách tự tin, bạn hãy gần gũi và phát hiện ra những khả năng đặc biệt của mỗi đứa trẻ để rồi khen thưởng, khuyến khích trẻ nhỏ phát triển sở trường, khắc phục sở đoản mà không sanh tâm tự cao hay tự ti đối với các anh chị em của mình. Hãy bình đẳng, trung thực và công bằng khi làm việc này. Không nên chê bai con bạn mà hãy góp ý trong tinh thần xây dựng, góp ý và khuyến khích. Cũng không nên chê bai hay nói lỗi con mình với người khác, nhất là nói trước mặt chúng. Những từ như “con cố gắng đi, con có khả năng làm được việc này tốt hơn ở lần sau” sẽ giúp đứa trẻ tự tin nhiều lắm.

Lời nói và việc làm của người lớn, nhất là cha mẹ tác động rất lớn đến việc hình thành và phát triến tính cách tự tin ở trẻ em mà lắm khi chính cha mẹ cũng không ý thức hết được. Bạn la rầy, phàn nàn con cái thường chỉ để giải tỏa tâm lý của chính con người bạn. Như vậy là quá ích kỷ rồi, bạn đã sống cho bản thân mình hơn là cho con. Tính cách của con cái, sự tự tin của con trong cuộc sống cùng những hạnh phúc và thành công của đứa trẻ phần lớn ảnh hưởng từ lời nói cũng như việc làm của cha mẹ. Hãy ghi nhận những gì các em làm được trước khi góp ý những gì các em cần sửa là một trong những cách làm tăng trưởng tính tự tin ở trẻ. Đối với những gì các em chưa làm tốt, người lớn cũng nên đưa ra nhiều gợi ý để các em tham khảo và áp dụng.

Hãy dành thời gian nhiều hơn cho con cái. Hãy tiếp xúc, lắng nghe và tôn trọng con cái cũng như ý kiến của chúng. Sự thành công và niềm hạnh phúc phụ thuộc rất nhiều về cách cư xử của cha mẹ. Đến với con trong tinh thần của một người bạn và hãy quên đi quyền lực của cha mẹ, con bạn sẽ chia sẻ thật lòng, tiếp thu ý kiến của chamẹ trong tinh thần cởi mở và quan trọng nhất là các em tự tin rất nhiều khi thấy mình được tôn trọng và ý kiến mình được lắng nghe. Tập cho các em biết quản lý thời gian, sắp xếp thời khóa biểu làm việc cho chính mình và cả việc quản lý chi tiêu. Đừng dành quá nhiều tiền cho con em mà hay vào đó, hãy dành nhiều thời gian. Khi có dịp, hãy để các em va chạm với thực tế để có thêm nhiều vốn sống và tự tin hơn. Đừng bao bọc các em như búp bê trong tủ kính để rồi các em chỉ biết màu hồng màu xanh rồi sẽ vấp ngã và mất niềm tin trong cuộc sống khi biết ra cuộc đời không chỉ có vậy.

Cha mẹ cần làm gương cho con từ cuộc sống thực tế của mình. Thường thì cha mẹ là thần tượng của con. Con cái học rất nhiều từ cha mẹ qua quan sát, bắt chước và ảnh hưởng một cách không ý thức trong quá trình chung sống và giao tiếp. Nhà tâm lý học Albert Bandura cho rằng, trẻ em rất nhạy trong việc bắt chước các hành động của người lớn mà chúng quan sát được. Thực nghiệm nổi tiếng nhất về mô hình hành vi kích động của ông là thực nghiệm búp bê bobo

[1] để rồi ông đưa ra bằng chứng cho thấy trẻ em học bằng cách bắt chước như thế nào. Trẻ em học qua tất cả các mối quan hệ trong môi trường giao tiếp xã hội. Cha mẹ và thầy cô giáo nên nhớ điều này để ý thức hơn trong việc dạy dỗ các em, không chỉ tri thức mà còn kỹ năng sống, trong mọi lúc mọi nơi. Hiểu được điều này, cha mẹ và thầy cô giáo cần làm gương bằng chính những lời nói và việc làm hằng ngày của mình để tạo điều kiện tốt nhất để các em phát huy khả năng của mình, hình thành tính cách tự tin, bản lĩnh trong cuộc sống. Một khi cha mẹ tự tin trong cuộc sống, con em sẽ tự động noi gương.

Cha mẹ không nên tạo môi trường bất an cho trẻ em. Muốn cho các em ham học, đừng bao giờ tạo áp lực dưới bất kỳ hình thức nào để các em phải sợ trường học. Muốn các em coi gia đình là tổ ấm, những người lớn trong gia đình cần thể hiện tình thương yêu, trách nhiệm và quan tâm lẫn nhau, là chỗ dựa tinh thần, là nơi đáng tin cậy để các em chia sẻ những buồn vui mà không phải lo ngại gì. Đừng dọa nạt trẻ vì như thế, sẽ không có lợi ích hoặc lợi ích tạm thời trong thời gian ngắn, nhưng cái hại thì nhiều hơn và ảnh hưởng lâu dài trong quá trình phát triển nhân cách ở trẻ. Lại càng không nên đánh đập, bạo hành thể xác cũng như tinh thần trẻ nếu không muốn các em trở thành người thích dung bạo lực và sau này có nguy cơ trở thành những thành phần bất hảo trong xã hội. Các em sẽ thiếu tự tin vào bản thân nếu được nuôi dưỡng trong môi trường bạo hành và bất an như vậy.

Cha mẹ hãy mở lòng, bao dung và kiên nhẫn với con cái. Khi trẻ em trẻ mắc phải lỗi lầm, hãy phân tích nguyên nhân và hậu quả của việc các em vừa làm và cho các em cơ hội để sửa sai. Đừng đặt tiêu chuẩn quá cao và đòi hỏi các em lúc nào cũng đúng. Làm như thế, cha mẹ sẽ thất vọng và khổ sở, con thì chịu áp lực nặng nề mà không tiến bộ gì. Hãy chấp nhận lỗi lầm của con như một phần của quá trình phát triển nếu không muốn trẻ em chúng ta trở thành người nói dối và thiếu tự tin trong cuộc sống. Hãy kiên nhẫn vì nuôi dưỡng tính cách một con người không phải chuyện của một, hai ngày mà là một quá trình theo dõi sâu sát liên tục của người lớn có trách nhiệm.

Để giúp trẻ em tự tin, một điều không thể bỏ qua của các bậc phụ huynh là tập cho trẻ cùng tham gia công việc với mình, đầu tiên với tư cách người phụ việc vặt, sau đó, cắt một phần công việc phù hợp với trẻ giao cho chúng. Theo Vygotsky, trong môi trường giao tiếp với người lớn hay bạn bè có khả năng hơn, trẻ em có khả năng phát triển ở mức độ cao hơn so với khả năng thực tế của các em khi làm việc một mình. Do đó, cha mẹ và thầy cô giáo nên lưu tâm điều này để có thể tiếp cận trực tiếp với các em qua công việc. Những lời dạy suông sẽ không có tác dụng bằng những hướng dẫn, góp ý trong quá trình cùng làm việc chung. Không nên cảm thấy khó chịu khi trẻ em không thể làm nhanh và hoàn chỉnh như người lớn. Hãy nhớ rằng, trong những lúc thế này, nhiệm vụ của mình là tiếp cận, hướng dẫn con em mình để chúng phát triển tính tự tin vào bản thân chứ mục đích không phải là xong việc. Hãy để các em tự thể hiện mình. Một em bé 3 tuổi muốn tự mặc chiếc áo thun chui cổ, hãy để em tự mặc. Loay hoay một hồi, em bé cũng sẽ tự mặc được, hoặc cuối cùng không được, bạn hãy giúp. Nếu em mặc không đúng, cổ ảo ngược ở phía sau lưng cùng đừng nóng vội phản ứng hay cười, em sẽ lung túng mất tự tin ngay. Hãy tập em bé quan sát để nhận biết mặt trước sau của áo để cho em tự tìm câu trả lời. Nên hãy nhìn nhận nỗ lực các em bằng vài lời khen hợp lý. Những câu nói như “mẹ thích cách con giúp mẹ dọn bàn ăn trưa nay”; “con trai mẹ ngoan thật, biết dọn dẹp đồ chơi gọn gàng”; “con gái mẹ biết nhường nhịn em như vậy thật đáng khen”… không mất tiền mua nhưng có tác dụng rất lớn trong việc giúp trẻ tự tin. Đừng quên tập cho các em tự đánh giá thành quả của mình. Làm được điều này, các em rất tự tin vào bản thân.

Hãy lắng nghe ý kiến các em. Mặc dù các em còn nhỏ, các em vẫn có ý kiến, quan điểm riêng của mình và người lớn nên tôn trọng, nhất là ý kiến về các vần đề có liên quan trực tiếp đến các em. Đừng ép một em bé mặc chiếc áo màu đỏ trong khi em thích mặc chiếc áo màu xanh. Thậm chỉ cha mẹ nên chấp nhận con sử dụng phương pháp ‘thử và sai’ (trial and error) để rồi tự các em rút ra quy luật vấn đề từ kinh nghiệm chính bản thân. Trong mỗi việc làm của trẻ, trong điều kiện có thể, chúng ta nên giám sát, theo dõi, hướng cho các em cách giải quyết vấn đề và chỉ can thiệp khi cần thiết và cũng chỉ ở mức độ cần thiết mà thôi.

Ai trong chúng ta cũng muốn con em mình thành người tốt, thành công trong cuộc sống. Hầu hết người làm cha làm mẹ cứ nghĩ rằng phải nỗ lực tạo ra của cải vật chất để mong con cháu mình có điều kiện để ổn định và phát triển cuộc sống. Ý niệm như vậy hoàn toàn đúng, nhưng dồn hết thời gian và tâm lực vào phương diện này mà vô tình coi nhẹ việc giáo dục kỹ năng sống cho trẻ là một thiếu sót lớn. Trên đây là vài cách để cha mẹ giúp con em mình rèn luyện tự tin - một tính chất rất quan trọng góp phần làm nên thành công của một đời người. Khi con em mình có tự tin, cha mẹ không phải lo nhiều khi chúng đến tuổi sống xa môi trường gia đình hòa nhập và cuộc sống.

[1] Bandura đưa ra một đoạn phim ngắn trong đó một người phụ nữ phụ đánh vào búp bê bobo (một loại búp bê được bơm phồng, có tính đàn hồi, nó có thể trở lại trạng thái ban đầu sau khi đánh cho nó xẹp). Cô ta đánh vào con búp bê, la hét lên, đấm đá, chửi rủa, dùng một chiếc búa nhựa nhỏ đánh nó, v..v. Sau đó, ông ta chiếu đoạn phim đó cho trẻ em học ở trường mẫu giáo. Chúng rất thích bộ phim. Khi coi xong, nhóm trẻ em được đưa vào phòng chơi có một con búp bê bobo và nhiều những chiếc búa nhựa nhỏ. Ông cho ghi hình lại những gì trẻ nhỏ làm trong phòng chơi. Ông thấy chúng dùng những chiếc búa nhỏ đánh con búp bê, la hét om sòm, chúng đá con búp bê, ngồi lên nó, cấu xé. Con búp bê và mấy cái búa nhựa vẫn ở trong phòng chơi từ lâu, nhưng lâu nay chúng chỉ chơi với búp bê chứ không hành hạ. Rõ ràng, trẻ đã học hành vi hung hăng thông qua việc bắt chước.

NHỚ TẾT TỪ PHƯƠNG XA...

Tết là thời khắc thiêng liêng nhất của một năm. Để đón chào thời khắc này, người ở quê thường dành nhiều ngày chuẩn bị một cách rất trang trọng . Công việc đồng áng, mùa vụ cần phải hoàn tất trước khi năm cũ hết, năm mới sang. Trong những ngày giáp Tết, không khí càng rộn ràng và tất bật hơn.

Tết là một dịp vô cùng quan trọng đối với bọn trẻ chúng tôi theo cách riêng của trẻ thơ. Mấy ngày này không phải học hành, lại được thỏa thuê vui chơi, ăn uống nhiều loại bánh ngon trái lạ cùng với niềm vui của áo quần đẹp giày dép mới. Một điều quan trọng không kém là trong mấy ngày Tết, lỡ có lỗi gì cũng không bị la rầy vì người lớn kiêng kỵ. Tất cả những điều ấy, chỉ có trong dịp đặc biệt này, nên không có niềm vui nào lớn hơn mỗi khi Tết về với nhiều ngày đợi chờ và đếm thời gian trôi ngược. Từ lúc còn chừng 20 ngày, rồi 19…18…, tâm trạng hồi hộp, chờ đợi và vui mừng đan quyện vào nhau trong đứa con nít tôi thời ấy.

Mong đợi nhất là đêm 29 Tết, cả nhà cùng nhau thức canh lửa nồi bánh tét. Không khí gia đình ấm cúng và vui lạ. Mặc dù ngoài trời, gió đông hụ từng cơn đến rợn người. Bên chái bếp, ánh lửa bập bùng suốt một ngày một đêm sưởi ấm cả một góc nhà. Thường thì sáng sớm ngày 29 âm lịch, mẹ tôi gói bánh, mấy chị cột bánh bằng lạt dây dang chẻ mỏng. Nhà tôi nấu bánh tét suốt 48 tiếng mới vớt ra. Vì nấu kỹ như vậy, bánh để được nhiều ngày mà không bị ‘sống’ nếp trở lại. Ban đêm, cả nhà ngồi xúm xít nhau canh lửa bánh tét là thú vị nhất. Từng câu chuyện xưa cũ của cha mẹ hồi ông bà còn trẻ trở thành đề tài sôi nổi cho con cái và là nguồn gây nên những tràng cười giòn tan cứ liên tục vang lên. Lớn nhỏ gì cũng có chuyện để góp vào cuộc vui chung của đêm canh bánh tét. Bên cạnh nồi bánh tét to đùng trên bếp, một nồi nước lá chanh thơm phức đặt ké bên để mấy chị em chúng tôi lần lượt lấy nước nóng tắm ‘tất niên’. Tắm xong, chúng tôi trở lại quanh bếp lửa hồng bập bùng giữa trời đêm cô tịch. Ngoài lý do kể chuyện và hóng chuyện người lớn kể về quãng đời thơ ấu của mình, tôi có một lý do khác để ngồi đợi bên nồi bánh tét là trong nồi bánh này, tôi được phép giữ riêng cho mình hai chiếc bánh ú nhỏ xíu với chút nếp thừa và nhân đậu xanh dư. Hai chiếc bánh ấy sẽ được vớt trong đêm trong khi các cây bánh tét đến tận ngày mai. Được sở hữu riêng hai chiếc bánh ú nhỏ xinh xắn là niềm vui của tuổi thơ chứ nào có ăn uống gì. Niềm vui thời thơ ấu giản đơn vậy thôi. Khi đem hai chiếc bánh ú cất riêng rồi thì tôi yên tâm đi ngủ được rồi, nồi bánh còn lại, ai thức canh lửa, thay nước là chuyện của mấy chị, tôi không còn quan tâm nữa. Hai chiếc bánh ú ấy tôi cất mấy ngày sau mới ăn và những ngày lưu trữ nó bên mình là cả một niềm vui lớn, nó cứ lâng lâng trong người. Khi lớn rồi nghĩ lại thấy…đúng là trẻ con!

Ngày 30, ai cũng có việc nhằm dọn dẹp nhà cửa, quét tước sân vườn sau trước, lau dọn bàn thờ, cúng bông chưng trái, hái cà nhổ rau.., chuẩn bị mọi thứ mới mẻ để đón chào năm mới. Đêm 30, năm nào cũng thế, sau khi mấy chị đi Chùa về, mẹ căn dặn chúng tôi những điều cần làm trong 3 ngày Tết. Mỗi năm, mẹ lặp lại một cách trịnh trọng những điều nên làm và cấm kỵ vốn rất kinh điển. Đại loại là sáng sớm mồng một không được làm người đầu tiên đến nhà người khác để rồi chịu tiếng là người ‘đạp đất’ để tránh bị ‘đổ thừa’ nếu gia đình người ta không được may mắn tài lộc trong năm ấy. Chỉ vì tục ‘đạp đất’ ngay cả đối với nhà mình, không năm nào chị em tôi được đón giao thừa tại chùa cả. Mẹ tôi còn bảo con cái, đứa nào nặng vía thì sáng mồng Một không được dậy sớm. Lỡ có thức giấc cũng phải nằm yên, chờ đứa khác nhẹ vía hơn, được mẹ ‘phân công’ từ đêm giao thừa, đặt chân xuống đất trước, lúc đó những đứa khác mới được ra khỏi giường. Có năm tôi được 'phân công', nhưng vẫn cứ lo, liệu mình có đem vận không may đến cho gia đình không nhỉ. Thấy 'trách nhiệm' nặng nề cho suốt một năm, sau lần đó, tôi không bao giờ nhận làm người đặt chân xuống đất đầu tiên ngày mồng Một Tết nữa. Suốt ngày mồng một không được quét dọn vì nếu làm như thế, mình đã ‘quét’ tiền của và vận may ra khỏi nhà (he he). Tất cả mặc quần áo mới trong ngày mồng một với mong cầu cả năm được no cơm ấm áo. Khách đến thăm nhà thì ra thưa chào lễ phép rồi đi chỗ khác chơi cho người lớn nói chuyện. Ngày thường chúng tôi hóng chuyện người lớn thì khách về là bị la liền. Còn mấy ngày Tết, đứa nào hóng chuyện thì bị ‘ghi sổ nợ’, sau ba ngày Tết mới đem ra xử. Ở quê nghèo nên không có khách nào lì xì chúng tôi nên khoản này mẹ tôi không dặn là chúng tôi được phép nhận hay không. Một điều khá quan trọng là chúng tôi không được mặt ủ mày ê mà phải tươi cười vui vẻ, không được gây gổ lẫn nhau để mong cầu một năm vui vẻ bình an, trên thuận dưới hòa, gia đình êm ấm.

Thời gian trôi, chúng tôi lớn dần rồi mỗi người mỗi ngả. Trong cuộc sống, bao đổi thay nơi con người mình, bao sự việc đến rồi đi, tâm thức dập dềnh theo từng nhịp sống. Trong bao điều đổi thay, có những điều không thay đổi mà vẫn còn lưu dấu trong tiềm thức như một tài sản mà hễ có dịp nghĩ về, nhắc tới là cảm xúc trào dâng. Những chuyện cỏn con ngày Tết hay không khí gia đình ấm cúng dấy lên trong lòng tôi mỗi dịp xuân về. Khi đi xa, kỷ niệm đẹp trở thành đẹp và lung linh hơn. Nơi quê người, nhớ không khí Tết nhà quê đến rạo rực trong lòng.